MỘT NÉN HƯƠNG LÒNG

Salzburg, 27.01.2026

   Vào giữa tháng giêng vừa qua, tôi thật bất ngờ nhận tin buồn từ Salzburg. Người chị Phật tử thường được gọi thân mật Chị Tư, là một trong những người Chị luôn có mặt trong những ngày Lễ cổ truyền hay Phật Đản và Vu Lan, đã qua đời vào ngày 18.01.2026 tại Salzburg, thượng thọ 86 tuổi. 

   Chị Tư tên thật là Lê Thậy, sinh năm 1940 ở Trà Vinh, Pháp danh Diệu Phước, cùng người em gái Huỳnh Hoa đến Áo vào năm 1980. Chị Tư hiền lành, ít nói và thật thà. Đến khi em gái lấy chồng thì chị vẫn sống chung, chị em đùm bọc nhau trên thuận dưới hòa cho đến cuối đời.

   Tuy trong lúc tang gia bối rối, nhưng chúng tôi cũng đã liên lạc được với chị Huỳnh Hoa để chia buồn, an ủi và hẹn sẽ gặp lại hai cựu đồng nghiệp Huỳnh Vĩnh Tân và phu nhân Huỳnh Hoa cùng hai cháu trai trong Lễ Tang sẽ được tổ chức vào ngày 27.01.2026.

Đại Đức Thích Trung Lưu - Sư Cô Thiền Châu

   Trưa hôm đó tôi về đến Salzburg một mình bằng xe lửa, vì đâu đó tuyết vẫn còn rơi trên khắp nước Áo. Được em Viễn đón về nhà, dùng cơm trưa với Viễn & Hạnh trước khi ba anh em đến Bestattung Jung nằm trên đường Innsbrucker Bundesstraße, vừa đúng lúc Đại Đức Thích Trung Lưu, Sư cô Thiền Châu đang cùng tang quyến là em rể Huỳnh Vĩnh Tân và hai con trai Vĩnh Sơn & Vĩnh Cường hướng dẫn bà con hiện diện lần lượt đến trước Di Ảnh thắp một nén hương, thành tâm cầu nguyện cho người quá cố sớm được vãng sanh miền Cực Lạc. Trong số những người tham dự còn có sự vắng mặt ngoài ý muốn của chị Huỳnh Hoa. Số là từ mấy chục năm qua, chị chưa từng đến dự một Lễ Tang nào của các gia đình bà con đồng hương chỉ vì một lý do tưởng như trẻ con, hay nói đùa nhưng là sự thật vì ai cũng biết chị Huỳnh Hoa rất “SỢ MA”, kể cả hình ảnh và video đám tang chị cũng không dám xem. Do đó ai đã biết thì rất thông cảm, rồi sẽ gặp chị cùng gia đình tang quyến ở nhà hàng Huy sau khi kết thúc buổi lễ.  

 Vĩnh Cường-Vĩnh Sơn-Vĩnh Tân  

   Đến 13:50 giờ, Thầy Trung Lưu và Sư cô Thiền Châu bắt đầu Lễ Di Quan Hỏa Táng khi tất cả bà con ước chừng trên năm mươi người đã an vị trên những hàng ghế của hai bên căn phòng lớn và thoáng đãng, được hai nhân viên bảo vệ đứng ở hai cửa suốt buổi lễ cho đến người cuối cùng ra về khoảng 15:30 giờ. 

   Đây là lần thứ hai tôi gặp lại Thầy Trung Lưu và Sư cô Thiền Châu ở Salzburg, cũng như lần trước gặp Thầy và Sư cô trong lễ Di quan Hỏa táng thân nhân của một gia đình Phật tử vào tháng 10.2022. Điều làm tôi nhớ nhất là vào tháng 3.2018, chúng tôi gồm bốn Phật tử từ Salzburg qua thăm chùa Tâm Giác, München và được gặp Thầy Trung Lưu ngay trước cổng chùa khi Thầy đang cùng một số Phật tử dọn dẹp từ trước sân cho đến khu vườn sau chùa. Tuy thầy bận tay không tiếp khách được nhưng đã hai lần mời chúng tôi lên phòng trên lầu uống trà, cà phê và ở lại dùng bữa với một số Phật tử cũng đang sinh hoạt ở trên đó.

   Chỉ bao nhiêu đó thôi, nhưng trên đường lái xe trở về Salzburg, anh em chúng tôi ai cũng giữ lại hình ảnh đẹp của người Thầy có khuôn mặt rất hiền từ và thân thiện, tạm cởi chiếc áo nâu sồng vào ngày cuối tuần để hòa mình với Phật tử vun quén ngôi Chùa cho ngày một đẹp đẽ và khang trang hơn. Bây giờ gặp lại Thầy vẫn còn nhớ, thăm hỏi thân tình và có lời khen về cuốn sách của tôi gởi tặng Thầy mấy năm trước. 

   Giờ thì Chị Tư đã đi xa rồi nhưng tôi vẫn còn nhớ đến Chị trong những ngày lễ, kể cả lần đầu tiên có Chị khi Thượng Tọa Thích Minh Tâm đến Salzburg chứng minh Đại lễ Vu Lan, PL. 2538 vào ngày 26.08.1994 tại Hotel St. Virgil. Đi cùng với Đh. Hội trưởng Lê Văn Ty còn có Bs Nguyễn Hùng, Lê Tuấn, Bé, chị Kim Anh và Nguyệt. Khoảng trên 40 Phật tử tham dự.

   Lần này, nhờ vào sự cố vấn của TT Minh Tâm mà Đạo Tràng Salzburg đã được hình thành để ba tháng sau đó, một số Phật tử gồm Bà Ngoại, Chị Tư, anh Phát, anh Hiếu, anh Quang, Khương và tôi được vinh dự đón tiếp Thiền sư Thích Nhất Hạnh, Sư Cô Chân Không và Phái đoàn chùa Làng Mai đến Salzburg giảng Thiền cho người Áo vào hai ngày 4 và 5.11.1994, cũng ở Hotel St.Virgil.

   Rồi một năm sau đó, cũng là lần đầu Thượng Tọa Thích Trí Minh, Phương Trượng chùa Khuông Việt, Oslo, Na Uy đến Salzburg chứng minh Đại lễ Vu Lan vào ngày 12.08.1995. Đi cùng Thầy có bác Hội trưởng Huỳnh Bửu Phan với đoàn xe bốn chiếc, được tổ chức tại hội trường ở Plainfeld cách Salzburg 15km. Hôm đó cũng có chị Tư cùng em gái, số Phật tử tham dự được ghi nhận đông hơn năm trước.

Hàng trước: TT Minh Tâm - Huỳnh Hoa (áo đen) - Chị Tư (áo trắng)

   Sau ba năm bận rộn khởi công xây dựng chùa Khánh Anh mới, Đạo tràng Salzburg một lần nữa được đón tiếp Thượng Tọa Thích Minh Tâm trong lễ Đầu Xuân vào ngày 28.02.1998 với khoảng ba mươi người tham dự được tổ chức tại nhà anh chị Nguyễn Tấn Phát. Đặc biệt trong lần này, hai chị em họ Lê và một số Phật tử Salzburg có mặt trong tấm hình chụp với Thầy Minh Tâm tính đến nay đã gần ba mươi năm.           

   Về thăm Salzburg lần này là “một công hai chuyện”. Thời gian tuy eo hẹp nhưng đã có được những giây phút quý báu tưởng nhớ và tiếc thương đến Người Chị thân mến mà trong nhiều năm sống ở Salzburg, hai gia đình Lê & Nguyễn không khác gì người nhà. Ngoài tình thương của Chị dành cho hai cháu Vĩnh Sơn & Vĩnh Cường là vô bờ bến, phải kể đến cha mẹ và các con hai bên thường qua lại, thăm viếng cùng những chuyến đi chơi xa như Linz, Graz và München. Riêng ở Salzburg thì gặp nhau cũng khá thường xuyên. Đặc biệt hơn cả là vợ chồng Vĩnh Tân & Huỳnh Hoa và vợ chồng chúng tôi là đồng nghiệp ở hãng Mirabell Schokolade cho đến khi về hưu khoảng chừng hai mươi năm. 

   Hôm đó, gặp lại rất đông bà con là Phật tử quen biết, đồng hương và một vài đồng nghiệp nay đều đã trọng tuổi, ít nhiều cũng có sự thay đổi từ lời nói cho đến nụ cười, cùng niềm vui hội ngộ với năm gia đình trong Nhóm G7, là một nhóm Phật tử thiện nguyện ra đời vào năm 2010 khi gia đình tôi còn ở Salzburg. Nhóm chuyên lo việc thuê mướn hội trường, tổ chức và tiếp đón chư Tôn Thiền Đức đến Salzburg chứng minh những ngày lễ lớn như Đại lễ Phật Đản, Đại lễ Vu Lan thường mỗi năm được tổ chức một hoặc hai lần. Phật tử Salzburg và các vùng phụ cận như Linz, Tirol mỗi năm về tham dự ngày càng đông như trong tấm hình Đại lễ Vu Lan ở Hội trường St. Vincent Pallotti trên đường Hans Sachs Gasse, ngày 10.09.2017.

Đại Lễ Vu Lan, 10.09.2017, Salzburg

   Rất tiếc là sau Đại lễ Vu Lan vào tháng 09.2017 được tổ chức tại Salzburg, thầy Trụ trì chùa Pháp Tạng từ năm 2018 đến nay, đã không còn đặt chân đến hai Đạo tràng Linz và Salzburg nữa. Một vị tu sĩ đi rao giảng đạo đức mà xa lánh Phật tử là thiếu Đạo Tâm, khi thời gian đã bước sang năm thứ chín ròng rã không có một buổi lễ nào để tu tập. Thế nhưng hàng Phật tử vẫn im lặng và bình thản đến lạ thường khi mọi ánh mắt đều nhìn về ngôi chùa Pháp Tạng khi Thầy Trụ trì vẫn ung dung mỗi tháng đều đặn đặt một hoặc hai chuyến bay ra nước ngoài. Do đó Chùa luôn đóng cửa ngày đêm và không có một sinh hoạt nào như ngôi nhà hoang.

   Ở Salzburg vào những năm gần đây không còn nghe thấy ai nhắc đến Thầy nữa. Một vị Thầy Trụ trì ở một Ngôi Chùa có ba đạo tràng, thế nhưng chỉ ở Wien mới có lễ mỗi tháng một hoặc hai lần thường vào ngày chủ nhật. Tuần nào thứ bảy, chủ nhật không có lễ, là tuần đó Thượng Toạ chủ tịch đang ở nước ngoài!

TUỆ LAM, Wien 12.03.2026                                                                                                         

BẾP LỬA CỦA CHÙA

 

GIỚI THIỆU:

   Bước sang năm 2026, Tạp chí Viên Giác (Hannover, Đức) kỷ niệm chặng đường 48 năm liên tục phát hành. Đứng trước nhiều thách thức của báo điện tử, Tạp chí Viên Giác vẫn duy trì ấn hành báo in với tâm nguyện bảo tồn tiếng Việt và văn hóa dân tộc. 

   Từ tháng 12.2023, Tạp chí Viên Giác đã có những đổi mới về hình thức và nội dung với phong cách trẻ trung, sinh động hơn. Đặc biệt bổ sung thêm chuyên mục “Phật Giáo & Tuổi Trẻ”- Song Ngữ Việt-Đức/VN-DE phù hợp với mọi lứa tuổi và mọi gia đình, như bài viết dưới đây của tác giả Thi Thi Hồng Ngọc đi trên Tạp Chí Viên Giác số 271, tháng 2.2026 là một ví dụ.

Thi Thi Hồng Ngọc (áo xanh - 9.2025)

BẾP LỬA CỦA CHÙA

   Dạo này thứ bảy nào cả nhà Thảo An đều về chùa tu tập. Từ ngày có Thầy Hạnh Đức về trụ trì, ngôi chùa làng hoang vắng đã có rất nhiều khởi sắc.

   Khu vườn đầy cỏ dại và rất nhiều cây ăn trái bây giờ được dọn dẹp sạch đẹp. Vách nhà gần đổ nát giờ nhờ thầy và các Phật tử thiện tâm cùng chung tay góp sức sửa sang nhìn mới mẻ và ấm cúng hẳn lên. Mỗi tuần thầy đều tổ chức khóa tu cho các Phật tử, không nề hà ít hay nhiều người. Thầy không bỏ chùa đi xa trừ khi có việc Phật sự mà nếu có đi thầy cũng báo tin ngày đi ngày về để Phật tử biết. Ai cũng quý sự khiêm tốn, điềm đạm và tận tụy vì chúng sinh của Thầy bởi khi nhà ai có việc gì cần thì Thầy luôn có mặt ở chùa để giúp đỡ họ. Đối với thanh thiếu niên thầy đặc biệt quan tâm, kiên nhẫn dạy dỗ, lại có nhiều phương pháp hay nên thu hút giới trẻ đến với chùa. Thầy nấu ăn rất ngon, Phật tử đến lễ chùa bất cứ giờ giấc nào cũng được thầy hỏi han có đói bụng không và rồi luôn có món chay gì đó tiếp đãi. Tiếng lành đồn xa, Phật Tử quy tụ về chùa ngày một đông, ai ai cũng hoan hỷ từ cụ già cho đến trẻ con. Thầy không những đem giáo pháp độ sanh mà còn đem sự ấm áp an vui đến cho ngôi chùa xa xôi hẻo lánh. Thảo An nói với mẹ: 

- Mẹ ơi! Mẹ biết con nghĩ Thầy Hạnh Đức thế nào không?

- Thế nào vậy con ? 

-Thầy là BẾP LỬA CỦA CHÙA đấy mẹ ạ! Không có bếp lửa thì không ai sống được ở chùa đâu!

   Bước sang năm 2026, trên Tạp chí Viên Giác tháng 2.2026 đăng Lá Thư Chủ Bút về Chuyên Mục THẾ HỆ 2+: TIẾNG LÒNG TUỔI TRẺ HẢI NGOẠI, bắt đầu từ số 271.

   Thân gởi: Các bạn trẻ gốc Việt đang sinh sống ở khắp nơi trên thế giới – đặc biệt là ở Đức, xin trích:

  “Một trong những điều chúng tôi nhận biết rất rõ là: các bậc phụ huynh luôn thương yêu lo lắng và muốn thấu hiểu các thao thức của con cháu, nhưng nếu không có những lời thổ lộ tâm sự của các bạn trẻ, những tình cảm ấy có thể lạc nhịp đập, tạo hiểu lầm. Chính vì vậy, mỗi chia sẻ, mỗi bày tỏ cảm xúc đều có giá trị kết nối, chữa lành và làm sáng tỏ khoảng cách giữa các thế hệ.

   Với ước muốn tạo một không gian lắng nghe và đối thoại, Tạp Chí Viên Giác trân trọng mời các bạn trẻ thế hệ 2+ (và cả 1.5+, 3+...) tham gia viết cho chuyên mục “Thế hệ 2+: Tiếng Lòng Tuổi Trẻ Hải Ngoại”. Chúng tôi đón nhận mọi hình thức biểu lộ cảm xúc và sáng tạo: văn, thơ, nhạc, hội họa hoặc những hình thức khác.

   Chúng tôi mong được nghe những suy nghĩ của bạn về văn hóa, ngôn ngữ, tôn giáo; về những trải nghiệm giữa Đông và Tây; những hành trình trưởng thành và khám phá bản thân; hoặc đơn giản là những ghi chép và suy niệm thường nhật.

   Mỗi tác phẩm gửi về sẽ là một mảnh ghép làm phong phú thêm bức tranh chung của Cộng đồng Việt Hải ngoại – và cũng là một cách giữ gìn sợi dây kết nối Tuổi trẻ Hải ngoại với Cội nguồn Văn hóa Việt Nam. Rất mong nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ các bạn.”

Thân mến

Chủ bút Tạp chí Viên Giác 

Nguyên Đạo Văn Công Tuấn

Liên lạc Email:

chubut.viengiac@gmail.com

   Nhân dịp Xuân về, mến chúc bạn đọc đón năm mới Bính Ngọ tràn đầy niềm vui, hạnh phúc – An Khang và Thịnh Vượng.

Blog NGUYỄN SĨ LONG

Mùng 1 - Tết Nguyên Đán

SÓNG

Sóng êm như tiếng thì thầm

Đêm khuya gợi nhớ cung đàn thuở xa

Sóng về vỗ khúc hoan ca 

Ru em tròn giấc ngọc ngà an nhiên

 

Sóng cho em hết muộn phiền

Nhớ câu mẹ hát dịu hiền năm xưa

Sóng về trong buổi ban trưa

Má hây hây đỏ cơn mưa bất ngờ

 

Sóng về hốt hoảng giấc mơ

Sóng xô thành quách sóng chờ bình minh

Sóng chia thao thức đôi miền

Bên ni bên nớ triền miên dâng trào

 

Sóng chờ đêm xuống đầy sao

Trăng khuya vọng tiếng rì rào mênh mang

Sóng đùa với gió mây ngàn

Thuyền xa bến đậu lòng tan nát lòng

 

Sóng theo đến cuối nỗi sầu

Như chèo buông lái như cầu lững lơ

Biển mênh mông gió lặng lờ

Thả trôi con nước sóng vờ lặng câm

 

Sóng buồn sóng vỗ ầm ầm

Sóng than sóng khóc sóng thầm gọi tên

Thuyền như chiếc võng vô tình

Chấp tay em nguyện lời kinh cuối cùng

 

Sóng đi theo gió muôn trùng

Sóng say sưa kể nỗi lòng cô đơn

Sóng thương sóng ghét sóng hờn

Trăm năm tại sóng mà đờn so dây

 

Sóng cho ta những nhịp cầu

Đưa ta về với miếng trầu ca dao

Quê hương vạn nẻo ngọt ngào

Người đi có nhớ dâng trào mến thương

 

Sóng ơi sao vẫn đôi đường

Sao chưa tìm bến sông Tương mà về?

Dòng đời muôn dặm sơn khê

Sóng đi đi mãi hồn quê ngậm ngùi.

 

NGUYỄN SĨ LONG

TÂM TÌNH GỞI BẠN*

Minh Ngọc - Phi Hoàn (Edmonton, Canada)

   Trong hai năm học đầu tiên ở trường Luật, Huế có lẽ Phạm Như Tân và tôi là gặp nhau thường xuyên nhất vì nhà hai đứa chỉ cách nhau cống Vĩnh Lợi trong Thành Nội. Nhà Tân có vườn rộng, hồ cá kiểng, nhiều loại hoa, cây trái và hai hàng chè tàu thẳng tắp từ ngõ vào cho đến tận bên trong sân vườn. Thỉnh thoảng ghé Tân chơi vào buổi tối, hai đứa thường ngồi trước sân chuyện trò và hút thuốc, đôi khi đến khuya mới về nhà. Không những chơi thân với Tân và Thảo (những lúc ba đứa vào trong đại nội học thi), tôi còn được gia đình ba mẹ Tân và các em rất quý mến nên coi như anh em trong nhà vì vậy tôi rất tự nhiên mỗi khi đến chơi.

   Theo như ‘thầy Trần Thiện Tú’ coi chỉ tay thì số tôi nhiều may mắn ngoài trường đời hơn tình duyên, bởi vậy so với Tân  thì sau năm 1975 cuộc sống của tôi ở Sài gòn dễ chịu hơn rất nhiều khi Tân đang trong thời gian học tập cải tạo. Có lẽ Tân thấy trước ngày về xa xôi, tương lai mờ mịt, người yêu bới xách thăm nuôi tội nghiệp quá nên đã khuyên Thảo 'thôi hãy quên anh' để nghĩ đến tương lai mình. Nhưng rồi phong ba bão táp cũng qua, lễ thành hôn đã được tổ chức, hai hạt giống ra đời và cho đến nay cháu Huy đã lập gia đình nhưng còn ham chơi (lời của Tân & Thảo) chưa chịu sinh con cho ông bà nội có cháu để bồng, chờ hoài cũng thấy nóng ruột trong khi bạn bè cùng lứa xa cũng như gần đều đã lên chức ông bà nội ngoại lâu lắm rồi.

   Sau khi được ra trại cuộc đời của Tân mới bắt đầu vất vả ngược xuôi kiếm sống suốt mười mấy năm trời, sức khỏe yếu dần, bệnh tật hoành hành tưởng chừng đã ra đi nếu không kịp bước lên được chuyến bay định mệnh để sang Hoa Kỳ vào năm 1993. Qua mấy lần điện thoại thăm hỏi và Email gần nhất cách đây mấy tháng Tân cho biết đã giải phẩu 6 lần chỉ riêng cho hai quả thận và hiện nay đang điều trị đau bao tử.

    Sau Tân thì số bạn bè trên đường đi học còn có Tấn ở cửa Đông Ba là thường có ghé ngang mỗi tuần. Còn Hoa ở Lương Y, Tâm ở đường Hồ Xuân Hương và Tú ở Cửa Trài đều là những địa chỉ quen thuộc để họp bạn; nhưng khi Liêm vào Sài gòn, Tấn vào lính thì cả Tình cũng mất hút, hiếm khi có dịp đi uống café với người bạn thi sĩ này. 

Tình-Tấn-Long-Nuôi-Hoa (Huế, 2015)

   Ngoài ra có hai người bạn ít gặp nhất là Nguyễn Văn Nuôi và Nguyễn Phi Hoàn. Nuôi ngoài chuyện học còn bận rộn với công viêc và nghề tay trái là sửa đồng hồ, Hoàn thì ở trong Đại học xá Nam Giao nên ngược đường vì vậy chỉ gặp nhau trong giờ học và vài lần họp Nhóm mà thôi. 

   Sau mùa hè 1972 phải chờ cho đến khi Tấn và Hoàn vào Thủ Đức, tốt nghiệp xong rồi về nhận nhiệm sở cùng một binh chủng ở phi trường Đà Nẵng, xa xôi cách trở vậy mà tôi lại có duyên gặp lại hai bạn rất nhiều lần. Số là tôi có người dượng (chồng cô ruột) là quân cảnh, được cấp nhà ở trong phi trường, đặc biệt nhà thuộc dạng trại lính nhưng có máy lạnh, điều mà tôi thích nhất là mỗi đêm lên giường luôn có cảm giác sự ấm áp nhẹ nhàng giữa mát và lạnh nên có giấc ngủ rất ngon. Chính trong những chuyến vào Đà Nẵng nên mới gặp lại Tấn và Hoàn và qua đó đã được nghe Hoàn kể chuyện về những ngày phép vui chơi ở Sài Gòn.

   Cũng trong thời gian này có một lần Tấn dẫn tôi đến thăm nhà một người chị của Tấn tên là Đông Hải, rất trẻ chừng 25 tuổi, chồng chết trận, có một con trai hai hoặc ba tuổi. Tình cảm đến rất nhanh nên sau đó tôi có đến thăm Đông Hải vào một buổi chiều tối và một ngày chở nhau trên chiếc Yamaha ra biển Sơn Trà ngồi uống cà phê tâm sự đến khoảng hai giờ chiều mới về, cũng là lần sau cùng gặp Đông Hải vì hình như tôi không còn dịp vào Đà Nẵng nữa. Đây chỉ là một chuyện tình ngắn ngủi nhưng nay nhắc lại cũng thấy tội cho Đông Hải đã sớm là góa phụ khi còn rất trẻ, rồi lúc quen với người con trai xứ Huế thì cũng chẳng đi đến đâu và sau đó không biết cuộc đời Đông Hải mấy chục năm qua đỗ ở bến nào?   

   Nói đến Đông Hải mà không nhắc đến Võ Thị Phương thì có thể làm cho Tấn buồn lòng vì Phương là em của bạn gái Tấn. Chính nhờ ông cò Tấn đưa lối dẫn đường mà trong lần Ban Tư Pháp trường Luật Huế vào tòa án Đà Nẵng thực tập tôi có dẫn Phương đi theo vào dự phiên tòa từ sáng cho đến chiều. Sau nầy Phương có ra Huế chơi một lần, và cũng như Đông Hải, Phương và tôi mất dần liên lạc có lẽ do xa xôi cách trở mà ra.

   Tôi và Tấn có vài kỷ niệm ở Đà Nẵng trong một thời gian ngắn nên rồi cũng phôi pha theo tháng năm, nhưng Hoàn mới là người nhìn xa trông rộng, chàng ta đã đổ bê tông căn nhà tương lai trước mấy chục năm, để rồi một lần nữa lên xe hoa để sang tận Canada mà chúng ta đều biết về một câu chuyện tình thật đẹp mà cuộc đời của nhân vật chính vô cùng hấp dẫn, có thể in thành sách, dựng thành phim để được cùng chia sẻ niềm hạnh phúc với bạn bè.

   Nhưng rồi cuộc đời đâu ai học được chữ ngờ. Sau 1975 trong lúc các bạn có những ngày mang áo lính được vào khu an dưỡng nghỉ ngơi, thì ngoài đời những người bạn khác lại bôn ba vất vả vì miếng cơm manh áo, và sau nữa là tìm người bạn đời để gởi tấm thân vừa đến độ trưởng thành. Một trong những người bạn đã lên xe hoa sớm nhất là Nguyễn Đức Tâm vào mùa hè 1972 vừa đúng 20 tuổi (người viết bài này tuổi hăm lăm mới sang ngang). Đối với những bạn khác rất tiếc là nhằm lúc vật đổi sao dời kẻ ở người đi nên không được tham dự một đám cưới nào nữa cho đến những năm sau này.

Gia đình Hoàn & Loan (Long Thành, Đồng Nai)

   Vì trong phần lý lịch các bạn không ghi năm lập gia đình nên chỉ biết Hoàn và tôi cưới vợ cùng năm 1977 để sau đó có một lần thật bất ngờ vào khoảng tháng 2 năm 1978 vợ chồng tôi gặp Hoàn và Như Loan ở Sài gòn khi được Tú dẫn đến thăm chúng tôi khi đang còn ở căn nhà trên Tân Việt. Lúc đó thì Như Loan đang có thai còn vợ chồng chúng tôi vừa thành hôn trong mùa Giáng sinh 1977. Đây là giai đoạn bắt đầu một cuộc phiêu lưu của đôi vợ chồng mới cưới ra đi tìm chân trời mới mà cho đến giữa năm 1987 (tức là mười năm sau) trước khi tôi đi vượt biên vẫn không biết tin Hoàn và Như Loan trong thời gian đó đang ở đâu để mãi cho đến khi bạn bè tìm được nhau cách đây hơn một năm và qua thưđầu tiên của Phi Hoàn thì mới biết cảnh đời của Đôi Bạn thật thương tâm khi Như Loan đã qua đời vào năm 1993, để lại một đàn con thơ dại trong nỗi đau thương, ngậm ngùi! 

   Từ khi được bạn bè giao cho công việc biên tập Kỷ Yếu; mỗi ngày, mỗi tuần tôi đều có niềm vui khi nhận được bài vở của các bạn gởi về và qua đó thật là thú vị với những khám phá mới về tài năng của mỗi người. Một trong những người bạn đó là Nguyễn Phi Hoàn, khi đọc qua những sáng tác tôi mới thấy ở anh một tâm hồn đa cảm, rất tình người và đậm tình quê hương. Với mơ ước là mở ra một con đường mới để đi tới nhưng đôi khi trên hành trình khai phá, ở những nơi chốn hoang vu xa lạ dù chỉ là hương đồng cỏ nội ven đường đôi khi cũng để lại cho ta những dấu tích mà thời gian khó phai nhòa. Có thể đây là chất liệu bồi đắp thêm cho một tâm hồn chỉ chờ cơn mưa nhỏ cũng đủ để cho dòng lũ thơ văn tuôn trào. Và đây chính là những đứa con tinh thần mà anh đã cưu mang từ lúc còn ở quê nhà cho đến khi ra hải ngoại để giới thiệu với bạn đọc gồm có: Tuổi Hai Mươi (thơ 1969), Nén Hương Lòng (thơ 1993), Hương Xưa (thơ 1995) và tác phẩm thứ tư tôi vừa nhận được do tác giả ký tặng vào ngày 18.02.2014 được gởi từ Canada là tập thơ Mùa Thu Còn Đó, nhà thơ Thái Tú Hạp giới thiệu, xuất bản năm 2010, dày 100 trang, khổ 21x14 gồm 63 bài thơ với nhiều thể loại.

Hoàng Thị Như Loan

   Cầm tập thơ trên tay Mai và tôi vừa đọc vừa lau nước mắt với bài “Bàn Tay Em” và xem vài tấm hình chụp chung cả gia đình gồm hai vợ chồng cùng bốn đứa con, một hình bán thân của Như Loan và một tấm của Minh Ngọc rất là tươi trẻ với nụ cười:

Bàn tay hôm qua em còn cầm bút

Nay lại về chằm nón bài thơ

Bàn tay em cô gái văn khoa

Buông lững lờ trên chiếc nón

Tôi muốn cầm mà không dám

Cứ ngập ngừng khi muốn nói ’yêu em’. 

  

   Rồi đã có lần đi trong mưa gió đứng bên hiên nhà, nắm lấy bàn tay em mà nghe hơi thở quyện trong cơn gió chiều, lòng rộn ràng như thuở mới biết yêu để nghe đời hạnh phúc:

Rồi ngày tháng trôi qua

Tôi rước em về nhà

Bằng rượu hồng pháo cưới

Tôi đứng bên mà lòng vui như hội

Em cô dâu mới đẹp tựa nàng tiên

Tôi bắt cầu kiều cho em ghé bước sang

Bây giờ chúng ta tuy hai mà một.

   Sau một chặng đường dài tha hương với bao thăng trầm nghiệt ngã, từ Sài Gòn đến Thốt Nốt, Châu Đốc, Long Xuyên, Rạch Giá nhưng chàng vẫn mơ về một nơi chốn bình yên dù là một mái nhà tranh hay một túp lều nho nhỏ để con thơ được học hành và để hy vọng sau cơn mưa trời lại sáng. Nhưng cuộc đời đã không tha với ngọn roi đau gục ngã, chàng chết điếng người trước buổi chia ly:

Nhưng đời không tha ta

quất ta roi đau gục ngã

Anh chết điếng người khi biết em mắc bệnh nan y

Tình đôi ta có tội tình chi

Mà bắt phải chia lìa đôi ngã

Lòng tôi đau không còn tin gì nữa

Tin vào cuộc đời và tin cả nơi ta.

 

Ngày cuối cùng em sắp đi xa

Trong bệnh viện buồn một ngày chủ nhật

Anh ngồi bên em bàn tay em nắm chặt

Giọng em vẫn hiền hòa và vẫn thiết tha

Như thuở ban đầu mới gặp

Tôi cúi xuống gần em chút nữa

Để nghe tình ấm giữa cơn đau

Tôi cười với em

Ngăn dòng nước mắt tuôn tràn

Em choàng qua vai tôi xoa đầu nắn mũi

Em nói rằng em sẽ sống đến tuổi bảy mươi

Miệng em nói mắt em cười

Em vẫn đẹp như thời con gái

Em bảo: Anh cúi xuống cho em hôn một cái

Để đền bù ngày tháng anh nuôi em

Tôi cúi xuống vòng tay em mềm

Không ngờ đó nụ hôn cuối cùng, ly biệt.

Rồi cơn hôn mê đưa em về cõi khác

Khi Sài gòn còn giữa mưa khuya

Nước mắt trào dâng

Tình đã chia lìa

Thế là hết tôi mất một bàn tay ấm. 

(Long Thành, 1993)

Âu Thị Minh Ngọc

   Tôi nhìn hình của Như Loan và Minh Ngọc một lần nữa trước khi xếp tập thơ lại, rồi nhớ về thư của Hoàn gởi hơn một năm về trước:

   Canada, 18.01.2013:

   “Mình qua đây được 13 năm nhờ sự bảo lãnh của người bạn gái cũ quen nhau khi còn ở phi trường  Đà Nẵng. Loan vợ mình mất năm 1993 vì bệnh để lại cho mình bốn đứa con. Cô này về kết hôn lại với mình và bảo lãnh năm cha con, cũng là thời còn may”. NPH

Đúng là thời còn may. Tôi chưa từng hội ngộ với người phụ nữ trông mảnh mai đài các như đã thấy trong hình, nhưng sau tà áo mỏng manh kia là một trái tim độ lượng đã cứu một gia đình từ tình yêu và cả tình người, điều mà trong thế gian này chắc ít ai làm được như Minh Ngọc.

  Xin gởi đến Minh Ngọc & Phi Hoàn cùng các cháu lời chúc mừng hạnh phúc với lòng ngưỡng mộ về Một Người Vợ và Một Người Mẹ Tuyệt Vời đáng kính.

 

NGUYỄN SĨ LONG

Salzburg, 14.04.2014

*Nguồn: Trích "Kỷ Yếu 40 Năm Nhìn Lại" (1974-2014) của Nhóm Sinh Viên Việt, Đại học Luật khoa, Huế. Ấn bản tháng 6.2014. In ở Stuttgart, Đức. 

 

 

CHIỀU XUÂN

 

Chiều xuân nghe gió qua vườn 

Nghe hoa mở hội thơm hương tặng đời 

Nghe lòng mình thoáng chơi vơi 

Người xa bỗng nhớ làn môi thuở nào

 

Chiều xuân tuyết đổ phương nao 

Trắng làn tóc đã thức bao đêm chờ 

Nhớ gì từ buổi ban sơ

Trăm năm còn ấm giấc mơ chưa nhòa

 

Đợi em về giữa mùa hoa 

Lụa hồng ươm nắng mượt mà thanh tân 

Trăng đêm ngủ muộn cuối tuần 

Đèn khuya thắp lại mấy vần thơ xuân.

 

NGUYỄN SĨ LONG

GÓP Ý

Thượng Tọa Thích Minh Tâm (Wien, 1987)

   Đây chỉ là một bài viết ngắn về những điều xảy ra đã lâu. Tôi sẽ đề cập đến hai cụm từ mà Thượng Tọa Trụ Trì chùa Pháp Tạng ở Wien thường hay dùng: Đó là Đạo Tràng và Kiều Bào.

I. ĐẠO TRÀNG LÀ GÌ? 

   Trong sinh hoạt hiện nay, Đạo tràng là nơi Phật tử họp mặt để thực hiện các việc có liên quan đến tu tập như tổ chức thuyết giảng và tham dự những ngày lễ trong năm, thường do một hoặc nhiều vị sư chỉ dạy. Đạo tràng cũng là khái niệm thường được dùng để chỉ nơi gặp gỡ của những người con Phật có cùng ý nguyện, bất cứ nơi nào dùng để tu hành đều được gọi là Đạo Tràng.

TT Minh Tâm và Ban Chấp Hành Hội VHXH PTVN tại Áo (Wien, 1987)

   Ở thủ đô Wien, Áo sau nhiều năm “tìm thầy học đạo”, nhờ sự cố vấn của Thượng Tọa Thích Minh Tâm (Chùa Khánh Anh, Pháp), một số anh chị Phật tử có tâm ở Wien đã tập hợp được một Nhóm Người Việt nên đã hình thành được Ban Chấp Hành Lâm Thời vào năm 1986. Một năm sau đó Thượng Tọa Thích Minh Tâm đã trở lại Áo chứng minh Đại lễ Vu Lan, PL 2531 đồng thời công bố Hội Phật tử ở Áo nay đã chính thức thành lập với tên gọi “Hội Văn Hóa Xã hội Phật tử Việt Nam tại Áo” với một Ban Chấp Hành, Hội trưởng là Tiến sĩ Tạ Anh Tuấn cùng Bản Điều Lệ ngày 04.10.1987. Đây cũng là Đạo Tràng đầu tiên ở Áo và sau này có thêm hai thành phố đã trở thành Đạo Tràng khi Thầy Thích Minh Tâm đến Salzburg chứng minh Đại lễ Vu Lan, PL. 2538 vào ngày 26.08.1994 và ở thành phố Linz trong Lễ Đầu Xuân 28.02.1998.

   Đến năm 2010 Đại Đức Thích Viên Duy được bổ sứ sang Áo. Năm 2016 BCH Hội mua được căn nhà hai tầng 316m2 trên đường Seybelgasse ở quận 23, Wien. Sau một thời gian tu sửa, vào năm 2017 căn nhà đã trở thành Ngôi Chùa Mới với tên gọi là Chùa Pháp Tạng. Vậy là “Đạo Tràng Wien” không còn nữa, thay vào đó là Chùa Pháp Tạng ở Wien và hai Đạo Tràng Linz & Salzburg nằm ở phía tây nước Áo, cách thủ đô  Wien 300 km.

   Tôi còn lưu giữ khá nhiều Thư Mời của các ngôi chùa danh tiếng ở Âu Châu như Chùa Khánh Anh (Pháp), Chùa Viên Giác (Đức), Chùa Khuông Việt (Na Uy) nhưng chưa bao giờ thấy tên của ba ngôi chùa này ghi: Đạo Tràng Chùa Khánh Anh, Đạo Tràng Chùa Viên Giác, Đạo Tràng Chùa Khuông Việt…như Thầy Trụ Trì chùa Pháp Tạng ở Áo đã có thói quen viết “Đạo Tràng Chùa Pháp Tạng” thường đăng trên mạng xã hội.

II. VIỆT KIỀU & KIỀU BÀO LÀ AI?

   Việt Kiều (người Việt Nam sống ở nước ngoài) là từ để chỉ những người Việt định cư bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, họ có thể đang mang quốc tịch Việt Nam hoặc quốc tịch của nước sở tại. Cũng như từ Việt Kiều, người Việt sống tại Việt Nam cũng thường dùng từ Kiều Bào để gọi những người Việt đang sống, làm việc ở nước ngoài, chứ không phải dành cho những người Việt sống ở nước ngoài gọi chính họ.

   Vì vậy, với một sự kiện như Đêm Văn Nghệ Xuân của Hội Văn hóa Xã hội Phật tử Việt Nam được tổ chức hàng năm ở Wien mà Thầy Trụ Trì cất tiếng kêu gọi Kiều Bào Đồng Hương ở Áo và các nước láng giềng ủng hộ là không đúng, nên ghi nhận để sửa sai.

III. THAY TÊN ĐỔI HỌ

   Bất cứ ở đâu, dù mình là ai thì cũng nên tôn trọng Danh Xưng của một tổ chức, đoàn thể hay một Ngôi Chùa đã được đăng ký hoạt động ở một quốc gia tự do như Áo, là không được phép đổi tên (dù chỉ là một nét chữ) như Hội Phật Tử ở Áo nguyên văn là: HỘI VĂN HÓA XÃ HỘI PHẬT TỬ VIỆT NAM TẠI ÁO, đã viết thành: HỘI VĂN HÓA XÃ HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM TẠI ÁO trên các Thư Mời ký tên Thích VD từ năm 2010, là năm Thầy được bổ sứ sang Áo cho tới bây giờ đã được 15 năm.

   Thêm một lời Góp Ý nữa là hiện nay lớp trẻ trong cộng đồng Người Việt sinh ra và lớn lên được ăn học và giỏi ngôn ngữ ở nước sở tại hơn cả tiếng Việt là điều tất nhiên. Do đó, trong một Thư Mời ngắn gọn đến tham dự một buổi lễ ở Chùa của Thầy Trụ Trì mà đệm nhiều chữ Hán thì không chỉ lớp Phật tử trẻ mà chính người lớn cũng ít hiểu nên chẳng cần thiết, trong lúc tiếng Việt rất phong phú tại sao không dùng? 

   Tôi đã đọc nhiều Thư Mời của chùa Khánh Anh, chùa Viên Giác từ mấy chục năm nay nhưng chưa hề thấy một tiếng Hoa nào xen lẫn trong các văn bản. Vì vậy không nên quá phô trương bởi chính người viết Thư Mời cũng chưa rành tiếng Việt thì phải khen con cháu chúng ta sống trên xứ người nói và hiểu được tiếng Mẹ Đẻ là quá giỏi.

TUỆ LAM (Wien, 10.12.2025)