HAI NGƯỜI MẸ

  Mạ Tôi (Huế 2004)

    Chuyến bay của hãng Turkish Airlines đáp xuống phi trường Tân Sơn Nhất lúc 16:26 giờ ngày 12.08.2018, rất may mắn là không phải chờ lâu qua cổng Hải quan và nhận hành lý nên vợ chồng chúng tôi được các em nhanh chóng đón về nhà ở quận 6 và đã có mặt ở bệnh viện Nguyễn Trãi thăm người bệnh khoảng sau 18:30 giờ cùng ngày. Nếu so với những chuyến về thăm nhà nhiều năm trước thường là mùa hè, thì chuyến đi này rơi vào gần giữa tháng 8 với nhiều căng thẳng về sức khỏe của hai bà mẹ nên không thể đặt vé trước, vì ngày 01.08 tôi có hẹn ở bệnh viện Salzburg để phẫu thuật mắt và quan trọng nhất là me tôi (mẹ vợ, 86 tuổi) đã nhập viện trở lại hôm 24.06 với nhiều lo lắng vì bệnh tình không được tốt lắm, theo cách nói của gia đình bên nhà để trấn an những người ở xa. Do đó vợ tôi hằng ngày đều liên lạc thường xuyên để có thể bay về Sài gòn bất cứ lúc nào nếu nhận được tin xấu.

    Cũng may là hơn hai tháng trôi qua sức khỏe của me tôi có phần thuyên giảm nhưng chẳng khá hơn, dầu sao thì cũng đã yên tâm khi ngày hẹn 01.08 đã đến và ca phẫu thuật mắt vừa xong thì ngay tối hôm đó, con tôi đã đặt được hai vé của hãng Turkish Airlines, sẽ cất cánh từ Vienna ngày 11.08, đến Sài Gòn buổi chiều ngày hôm sau nên vừa đủ thì giờ để thăm mẹ và cũng là bà ngoại của các cháu ở nước ngoài không về được đang nằm điều trị trên giường bệnh. Thấy me nằm yên lặng không nhận ra con từ xa về trông thật đau lòng. Từ thuốc men, ăn uống đều có bác sĩ, y tá cùng các con trợ giúp và thay nhau túc trực ngày đêm tính đến nay trong hai lần nhập viện đã tròn ba tháng. Mới cách đây đúng ba năm, vợ chồng tôi cùng với Thúy, cô em vợ từ Houston về và con cháu trong nhà đã gọi xe cấp đưa me vô bệnh viện Nguyễn Trãi một lần vào ngày 30.07.2015, và đây là lần thứ hai sau một thời gian tạm ổn thì nay cơn đau đã trở lại nên sẽ được điều trị lâu hơn theo sự chẩn đoán của bác sĩ. Vợ chồng chúng tôi tuy chậm trễ nhưng vẫn còn kịp, nhất là vợ và hai cô em gái từ Houston cũng đã về, có thời gian cùng nhau chăm sóc mẹ già.

  Me Tôi (Sài Gòn 1999) 

    Tôi quen biết gia đình bên vợ qua một người bạn từ đầu năm 1976, ba me vợ tôi hồi đó còn trẻ lắm so với tuổi tác nên chúng tôi gọi nhau là anh em. Anh cũng là người Huế, chị quê ở Quảng Nam về làm dâu làng Truồi, Phú Lộc, cách Huế ba mươi cây số, sinh hạ được mười người con, năm trai năm gái. Sau một thời gian đến chơi và thăm viếng như một người khách rồi thân tình như người trong gia đình. Thời gian đó tôi là gã độc thân xa nhà lỡ vận, thỉnh thoảng những lần đi chơi về khuya vì nhà ở Tân Việt (đối diện trại Hoàng Hoa Thám) xa nên ghé anh chị ở lại qua đêm. Hai anh em ngủ ở phòng sau trên lầu một, sáng sớm mở radio thật nhỏ nghe lén đài BBC Luân Đôn, và mười lần như một vào buổi sáng, lúc nào chị cũng mua cho tôi một tô bún, một ly cà phê trước khi về nhà. Cùng năm đó Sương Mai, người con gái thứ hai của anh chị 20 tuổi, trước 1975 làm việc ở Cục Tâm Lý Chiến, Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị được ba năm thì Sài Gòn sụp đổ cùng lúc mất việc làm. Trong số anh em trong nhà thì Sương Mai không ham vui tụ tập bè bạn, ít ra đường, giúp mẹ việc nhà, thích đọc truyện, hát hay, sau nữa là rất hiếu thảo với cha mẹ.

    Mùa xuân năm 1977 Sương Mai lên bến xe Ngã Bảy tiễn tôi về Huế, mở đầu một chuyện tình được hai bên gia đình công nhận và lễ Thành Hôn có mạ tôi ngoài Huế vô tham dự, được tổ chức vào dịp Giáng Sinh 25.12.1977. Khi chúng tôi chuyển về nhà mới ở Phú Nhuận, chỉ cách nhà me chừng trăm mét thì danh tính những đứa con của ba me được nối dài thêm khi vài đứa em tôi từ Huế vào Sài Gòn để học hành hay tìm việc làm đều được ba me thương mến, đùm bọc và xem như những người con của mình, trong đó có người em thứ năm tên Khánh, từ đó tới nay vẫn thường xuyên lui tới thăm viếng hay khi me đau yếu đều có mặt để cùng lo lắng không khác gì con ruột suốt ba mươi năm qua từ khi tôi ra nước ngoài năm 1987. Sở dĩ tôi dông dài như thế là để nói lên một điều: me tôi là một người mẹ có trái tim nhân hậu, bao dung và rộng rãi nên dù bao năm cách trở tôi vẫn thương kính như mạ tôi ở Huế. Đó là hai người mẹ của đời tôi vậy.

    Tôi chỉ có được bốn buổi chiều vào bệnh viện thăm me trước khi về Huế trưa ngày 16.08.2018. Nhà trông vắng vẻ, chỉ có Việt ở nhà. Cửa phòng mạ hé mở nhưng không nhận ra con khi tôi đến gần. Như để nhìn cho rõ, mạ đưa một bàn tay che mắt nhìn tôi chừng vài giây:-Ai rứa? -Dạ con, Long. Mạ hỏi lại:-Ai? Việt đứng gần la lớn vì mạ bị lãng tai:-Anh Long! Lần này mạ nghe được, thân thể mạ yếu đuối nhưng đôi tay mạnh mẽ ôm chặt đứa con trai và khóc lớn ngon lành như chưa từng thấy. Tôi ôm mái đầu bạc sợi ngắn sợi dài rồi lần xuống đôi vai gầy guộc thảm thương. Mạ ốm nhiều, đượm nét buồn. Có ai biết trời Huế đang nắng nhưng mẹ con tôi ngập giữa cơn mưa tháng tám?

    Tôi dìu mạ ra ngồi ở phòng khách rồi cùng em trai soạn hoa quả và vài hộp bánh mang từ Áo về đặt trên bàn thờ. Ba tôi mất ở tuổi 71, vậy là đã hai mươi hai năm qua rồi. Mai đây khi mạ ra đi, chẳng biết mắt ba còn đủ sáng để nhận ra người bạn đời trẻ đẹp năm xưa, hay chỉ đứng trông theo cuối nẻo đường tình ngàn thu vĩnh biệt?

    Tôi trở lại ngồi bên mạ, khác những năm trước về thăm, lần này mạ chẳng thích gì nữa, kể cả những tờ Euro còn mới tinh như mỗi lần thích đếm, lật qua lật lại nhìn tới nhìn lui, nhưng giờ chẳng thiết tha: -'Mạ có ăn xài chi mô mà con lo'. Tôi lấy cuốn Album ra tìm hình cho mạ coi, mạ vẫn còn nhớ con dâu, nhớ hai đứa cháu gái sinh ở Sài Gòn, nhưng đến đứa cháu trai út sinh bên Áo nay đã hai mươi ba tuổi thì mạ xem hơi lâu rồi mỉm miệng cười:-Đẹp trai hí.

    Thấy mẹ vui tôi mở túi xách lấy một gói quà nhỏ như bao thư viết độc nhất một chữ hoa: MẠ. Mạ nhìn tôi rồi mở gói quà, mắt mạ như sáng lên khi thấy hình người mẹ bồng con, tôi chỉ vào hình người mẹ thì mạ trả lời -Mạ, tôi chỉ vào hình baby thì mạ nói lớn: -Sĩ Long. Tôi vui quá kéo ngón tay xuống hàng dưới cùng, mạ đọc nhanh mà không suy nghĩ: -Mẹ Hiền. 
    Tôi ôm mạ nghẹn ngào nước mắt. Nhớ khi lên máy bay từ Vienna đến Istanbul rồi Sài Gòn ra Huế, tôi không nghĩ và chờ đợi điều gì khác ngoài giây phút hạnh phúc này.

NSL 

Thành Nội, Huế - 27.08.2018                   

NỔI TRÔI

Trời cho em đẹp nụ cười

Mẹ cho em một dáng người mảnh mai

Anh cho em ngón tay dài

Ngón thương ngón nhớ ngón cài trâm yêu.

Chân thon bước nhỏ giận chiều

Gót son thiếu nữ ít nhiều vu vơ

Tóc huyền từng sợi ngây thơ

Nương đôi vai nhỏ lững lờ chảy xuôi.

Mắt xanh chứa cả bầu trời

Đôi mi cong vút dệt lời thiết tha

Môi em ươn ướt mặn mà

Chưa hôn đã cảm hương pha dịu vừa. 

Dại khờ là những ngày xưa

Theo em từ thuở còn chưa biết gì

Mê say từ bước chân đi

Từ hơi em thở từ mi em buồn.

Bao ngày đếm áng mây buông

Cây si trổ lá giữa luồng bão rơi

Yêu em mười mấy năm rồi

Mà nay vẫn mãi nổi trôi thế này !

NGUYỄN SĨ LONG

09.07.1989

THI TẬP MẸ HIỀN

LỜI TÁC GIẢ

    Tính đến ngày 01.07.2018, trang Blog NSL tròn hai tuổi với trên 70 bài viết gồm các thể loại : văn (truyện, bút ký) và thơ như là dấu tích thời gian được góp nhặt trong hơn 40 năm trên từng chặng đường buồn vui từ quê nhà cho đến hải ngoại. 

    Trong hầu hết những bài thơ cũ thì Mẹ Hiền là bài  được độc giả đọc nhiều nhất trong 7 tháng vừa qua. Đó cũng là một trong những lý do để tác giả chọn đặt tên cho tác phẩm đầu tay vừa mới hoàn thành, nay giới thiệu cùng độc giả xa gần.

    Xin gởi đến bạn đọc bài ‘Lời Ngỏ' để có chút khái niệm về nội dung thi tập Mẹ Hiền, Trằm Sen xuất bản, tháng 6.2018 tại Áo.

LỜI NGỎ

    Thời gian sẽ không còn bao lâu nữa khi tuổi mẹ đã cận kề 90, như nhắc nhở về tâm nguyện từ thuở nào là những năm tháng cuối đời mẹ, tôi sẽ thực hiện một tác phẩm văn nghệ đầu tay như là món quà để dâng tặng và tri ân. Nhớ từ thuở xưa lên năm lên mười khi chiến tranh chưa đến miền quê hiền hòa, tôi đã có những tháng ngày sống thật êm đềm bên mẹ, được nghe những lời ru con tha thiết ngọt ngào hay những câu thơ mẹ ngâm nga khi ngồi đan áo vào mỗi đông về. Phải chăng những ca từ và sự rung động ấy đã được chuyên chở trong những lần mẹ dắt con tìm hầm trú ẩn, hay trên chuyến tàu ly hương thì đứa con tha phương mới khai mở niềm cảm xúc qua thi ca mà mẹ đã trao tặng cho con từ thuở ấu thời.   

    Chính vì vậy mà sau bao lần lỡ hẹn, mùa hè năm nay thi tập Mẹ Hiền như đã thuận duyên để ra đời, gồm những bài thơ được viết từ những năm còn ‘thơ dại’ lúc rời ghế nhà trường cho đến khi bước vào đời mà tính đến nay đã trên bốn mươi năm, biết bao thăng trầm buồn vui qua mỗi chặng đường, mà chặng đầu tiên vào mùa đông 1974 khi xa Huế đã ít nhiều mang theo kỷ niệm về câu chuyện tình lúc tuổi ngoài đôi mươi:

'Em đi chiều ấy buồn nhan sắc

Chôn kín ngày thơ lệ hai hàng

Nhớ nhau sóng vỗ gào tóc bạc

Trùng dương xanh thẳm nhuộm màu tang’.

(Tình Đầu - Sài Gòn, 9.1976, không có trong thi tập)

    Nếu chín năm sống ở Huế là thiên đường của tuổi học trò thì Sài Gòn là nơi thử thách bước thành công tương lai. Tiếc thay là mộng ước đẹp như chân trời buổi sớm mai đã tan theo mây khói trước những tang thương của thời cuộc đổi thay, thì chuyện buồn vui cũng dần phôi pha theo cơn lũ thời gian để có một lần khi trở lại Huế trong dịp Tết Xuân Đinh Tỵ, nhìn nhánh mai vàng trong cơn mưa phùn giữa một mùa xuân kém tươi mà nhớ người thương ở Sài Gòn trong giây phút tiễn đưa:

‘Ta nhớ tóc em cũng xuân này

Xõa xuống ngang vai má hây hây

Tiễn đưa lòng rộn mà không nói

Mắt mãi u buồn nghĩ chi đây ?’

(Mưa Xuân - Huế, 1977)

    Mưa Xuân là bài mở đầu trong thi tập. Ngoài bảy bài về Mẹ, phần còn lại hầu hết là những bài thơ tình đã thủy chung cùng với tác giả qua các nẻo đường quê hương đất nước, từ Nam ra Trung hay lạc bước xuôi về Miền Tây để rồi một sớm mai thức dậy thấy mình phiêu diêu giữa hàng dừa xanh, nghe tiếng sóng rì rào bên cuộc đời nổi trôi trên quê người trước bao cảnh hợp tan tan hợp như hình bóng giai nhân thấp thoáng đó đây trên đường đời phiêu bạt:

‘Anh đứng bên này của ước mơ

Vòng tay khép lại tháng năm chờ

Biển xa lồng lộng chim bay mãi

Anh vẫn yêu hoài một dáng thơ’.

(Giữa Đời Anh - Palawan, 12.1988)

    Từ đây thơ là những đêm trăng cô quạnh nghe biển ru hời, là tháng ngày dài thấp thỏm trong trại Tỵ Nạn mong ngóng tin nhà, là ly cà phê cùng bằng hữu kết đơm tình nghĩa khó quên. Hay khi không còn nghe tiếng sóng vỗ về thì những đêm nằm viện thao thức mà nhớ những lần chia tay trong nước mắt. Rồi mùa đông sang tuyết rơi ngập lòng, thơ vẫn ấm áp nhẹ nhàng như dòng suối tắm mát tâm hồn, không ai oán sầu muộn hay buồn chán trách móc cuộc đời. Luôn mang đến cho người đọc những thiết tha và thi vị cuộc sống, như tình mẹ và tình yêu đôi lứa vẫn luôn hiện hữu thì cũng đến lúc thơ nở nụ cười hạnh phúc vào những ngày đầu xuân 1991 trên quê hương mới, dù không mai vàng đua nở nhưng vẫn trọn vẹn một lòng chờ mong ngày sum họp:

‘Mùa xuân đưa em đến nơi đây

Như cánh chim xa trở lại bầy

Bao năm còn đó vòng tay mở

Chào đón em về trong ngất ngây’.

(Ngôn Ngữ Mùa Xuân - 2.1991)

    Thi tập Mẹ Hiền được xem như là một món quà văn nghệ với 55 bài thơ, 162 trang được in trên khổ 10,5 cm x 15,0 cm với 36 tấm ảnh màu. Sách được trình bày trang nhã, vừa một bàn tay nên rất gọn nhẹ, dễ mang theo và có thể đọc ở bất cứ nơi đâu: trong lớp học, trên xe buýt hay vào những dịp nghỉ hè. Bạn đọc sẽ tìm thấy trên từng trang thơ chan chứa ân tình, nồng nàn và bền bỉ như tiếng sóng xa đưa vẫn ngàn năm thầm thì mời gọi…  

NGUYỄN SĨ LONG

Salzburg, 06.06.2018

E-mail : silong@gmx.net

            Bìa Sau           

SÀI GÒN, BẢN TÌNH CA MUÔN ĐỜI

  Nhà Thờ Đức Bà

Trong khóe mắt em mang dòng lệ úa

Khóc Sài Gòn dang dở khúc tình ca

Bao ngày chia ly xuân đợi đông chờ

Lòng vẫn nắng rực lên ngàn ngọn lửa.

Có bao giờ anh quên người ở lại

Dẫu trăm năm hương phấn có tàn phai

Anh vẫn viết vần thơ buồn vời vợi

Là tình ca anh vẫn hát muôn đời.

Từng tháng mất nhau từng ngày vọng lại

Nhớ hoài hàng cây góc phố trưa nồng

Những ngày ly hương mơ thấy trời hồng

Ai tấu khúc nghê thường thương đau.

Bên khóe mắt xanh còn dòng lệ thắm

Xót thương ai phiêu lãng hát tình xa

Bao ngày ru em tay đợi môi chờ

Tình vẫn cháy rực lên ngàn ngọn lửa.

Chẳng bao giờ anh quên người vợ trẻ

Dẫu ngàn năm tay gối áo mòn hơi

Anh viết nốt bài thơ và chờ đợi

Sài gòn xa anh vẫn nhớ muôn đời.

Từng tháng mất nhau thương đàn trẻ dại

Nhớ hoài hàm răng chúm chím xinh cười
Những ngày xa con đời thiếu mặn nồng

Đêm nhức nhối trăng tàn bên song.

NGUYỄN SĨ LONG  

SINH NHẬT CHÁU

    

    Vào những ngày đầu tháng 2.2007, cả nhà chào đón một người khách quen từ Mỹ trở lại Áo, đến Salzburg để đón vợ con về Wien sau một năm làm việc xa nhà. Thường những lần hội ngộ đều có người vui kẻ buồn, nhưng lần này người buồn nhất hôm đó chính là bà ngoại Ân Lai vì sắp xa cháu sau gần chín tháng được tay bế tay bồng nâng niu qua lời ru tiếng hát cũng như chăm sóc con gái trong thời gian còn ‘non ngày non tháng’ với tất cả niềm vui. 

    Nhớ 12 năm trước một sớm mai ở bệnh viện AKH Wien sau khi có tin con đã nhập viện, chiều ngày 15.06 gia đình chúng tôi ba người đã đến Wien và tối hôm đó dì Diệp và vợ tôi đã ở lại bên con cho đến 4 giờ sáng, sau khi cháu trai chào đời vào lúc 2:12 giờ khuya ngày 16.06.2006. Bác sĩ Nguyễn Hùng là bạn, cũng có mặt ở bệnh viện nên đã cho anh Nô từ Mỹ  được nhìn thấy Baby trực tiếp qua Webcam. Khoảng 9 giờ sáng người trước kẻ sau hai bên nội ngoại và bạn bè đã đến thăm và chúc mừng ‘mẹ tròn con vuông’ trong một ngày thật vui.

    Hai mẹ con Ân Lai được gia đình ông bà nội đón về Wien chừng một tuần trước khi về Salzburg cho đến ngày ba Nô từ Mỹ trở về. Trong khoảng thời gian này dì Ty đã lên Wien học được ba năm, cậu Alain mười một tuổi, nên việc thêm một thành viên tý hon đã làm cho sinh hoạt của gia đình thêm chút mới lạ, rộn ràng và vui hơn mỗi khi có dì Ty về thăm hay vào mỗi chiều cậu Alain đi học về rồi chơi đùa với cháu cho đến giờ cơm. Ông ngoại chụp rất nhiều hình bất kể cháu thức hay ngủ, cười hay khóc hoặc những lúc được mẹ hay bà ngoại hoặc cậu đùa giỡn. Vui nhất là lúc cháu biết lật, cả nhà ai cũng hồi hộp như đang xem một show hấp dẫn trên TV.

    Tuy ở với gia đình ngoại chỉ gần chín tháng từ khi mới lọt lòng, nhưng Ân Lai có tình cảm và trí nhớ nhạy bén thật đáng kinh ngạc, đặc biệt đối với bà ngoại. Sau khi về Wien, thời gian gặp lại đôi khi vài ba tháng hoặc có lúc cả nửa năm, nhưng bà ngoại là người đầu tiên luôn được Ân Lai chạy đến ôm chặt không rời và tình cảm được biểu lộ rõ nét trên khuôn mặt rạng rỡ, rồi sau đó mới đến dì Ty hay cậu Alain và người cuối cùng thường là ông ngoại với cử chỉ rất là hình thức chứ không được nồng ấm cho lắm. Một điều làm bà ngoại vui sướng hơn nữa là Ân Lai khi đã được vài tuổi, mỗi lần về Salzburg đều muốn ở lại với bà ngoại mà không cần một điều kiện nào cả và ở bao lâu cũng được. Cho đến vài năm trở lại đây Ân Lai có nhiều thay đổi khi ngày một lớn, có bạn học nên đã thân thiện hơn, cái ôm cái hôn cũng dễ chịu tự nhiên hơn và thường thì không nói gì cả ngoài ba chữ kéo dài cả thước: ‘chào ông ngoại…’

    Mỗi năm hai gia đình ở Salzburg và Wien lên xuống thăm nhau đôi ba lần, chưa kể những dịp lễ Phật Đản hay Vu Lan thường có Ân Lai đi theo. Vì vậy nên lúc 6 tuổi cháu đã được Quy Y với  Hòa Thượng Thích Trí Minh với Pháp danh Hữu Tường cùng 11 đạo hữu thuộc Đạo tràng Salzburg trong dịp Đại Lễ Vu Lan 2556, ngày 16.09.2012. Qua năm sau vào tháng 06.2013, trong kho phim ảnh của ngoại có tám kiểu hình Ân Lai mặc bộ đồ vàng thể thao có hàng chữ Unicef trước ngực, trong đó có một kiểu ngồi thiền. Hình này chụp ở nhà ngoại, nhưng ai dạy cho đạo hữu Hữu Tường ngồi kiết già thì ngoại không nhớ. Rồi mỗi khi đông về, thỉnh thoảng Ân Lai ghé thăm ngoại trên đường đi trượt tuyết cùng ba mẹ và đặc biệt trong thời gian gần đây, đã nhiều lần Ân Lai là khách mời của Stefan và Alain cùng đi xem phim hoạt hình...con nít.

    Năm nay Ân Lai đón sinh nhật lần thứ 12 nhưng không có ông bà ngoại về dự, nhưng vẫn biết Ân Lai vừa nhận một món quà thật đặc biệt từ dì Ty, và vẫn nhớ đến cháu trong vài câu chuyện để cười vui. Như chuyện ‘ngày xưa’ ngoại không được cháu ‘đối xử công bằng’ nhưng vẫn thương nhớ và còn làm thơ đề tặng nữa, với ước mong một ngày nào đó cháu sẽ như cậu Alain bây giờ: viết, đọc và nói trôi chảy tiếng Việt không thua gì hai chị được sinh ra ở Việt Nam. Kết quả này có được là nhờ ông ngoại dạy Alain tập đọc, tập viết từ nhỏ cho nên ba Nô và mẹ Như bây giờ làm theo cũng chưa muộn : lúc ở nhà cấm mọi người từ lớn tới nhỏ nói tiếng Đức, thì may ra con cháu mới có nhiều cơ hội học và nói được ngôn ngữ Mẹ và tất nhiên cũng có thể đọc được thơ ông ngoại như bài Sinh Nhật Cháu, viết năm 2007 khi Ân Lai tròn một tuổi. 

SINH NHẬT CHÁU

Mừng Ân Lai 1 tuổi

Ai bảo lên chức tuổi chóng già

Nhìn cháu vui cười ngoại trẻ ra

Đi mô cũng nhớ hàm răng sún

Đôi mắt nhìn ngoại biết ê a.

Bà ngoại hình như vui cả ngày

Quanh quẩn bên giường cháu ngủ say

Lời ru như vọng về quê cũ

Ngàn câu thương mến thoảng xa bay.

Thấm thoát mà nay đến thôi nôi

Ông cháu xa nhau mấy tháng rồi

Nhớ cháu ông tìm trong trang ảnh

Cũng có lúc buồn, giọt lệ rơi.

Ngoại sẽ về thăm xem cháu lớn

Vienna còn đó bước chân xưa

Donau sông nước chưa ngừng chảy

Thì ngoại còn mê tiếng trẻ đùa.

Ký ức còn lại ngoại giữ đây

Với những yêu thương gói thật đầy

Mong sao khôn lớn thông tiếng Việt

Để đọc thơ ngoại viết trưa nay.

NGUYỄN SĨ LONG

Salzburg, 6.2007  

ĐƯỜNG VỀ CÕI PHÚC*

    Vợ tôi vắng nhà vào cuối tháng 3, nên chỉ một mình tôi đi Linz hôm 08.04 để tham dự ngày Cúng tuần lần thứ ba cho Tang lễ anh Vũ Văn Tiều, qua đời vào ngày 18.03.2018 tại bệnh viện Linz. Đây là lần thứ năm tôi đến thăm nhà vợ chồng Loan chỉ trong vòng sáu tuần. Lần đầu tiên vào hôm 26.02 trên đường về Salzburg từ Wien đã ghé qua Linz, một thành phố rất quen thuộc từ ba mươi năm trước, khi rời trại Tỵ nạn Thalham vào cuối tháng 3.1989 tôi đã được anh Vũ Văn Hùng đón về ở chung, vừa được nửa tháng thì hãng đóng cửa mất việc làm nên dọn về Salzburg ở với Loan cùng ba cựu thuyền nhân Palawan một thời gian. Loan và tôi ở cùng trại Palawan nhưng đến Áo trước vào năm 1987. Khi Loan dọn về Linz sau ngày thành hôn với chú rể Vũ Văn Tiều, hai gia đình chúng tôi tuy ít gặp nhưng vẫn giữ mối giao tình rất tốt cho đến nay, nhờ vậy mà tôi biết Tiều là một người dễ mến, rất tình nghĩa với bạn bè và rộng rãi trong giao tiếp. Tiều sinh năm 1960, đến Áo năm 1989 cùng với em gái. Lần gặp gần nhất là trong dịp lễ Phật Đản ở chùa Pháp Tạng, Wien vào tháng 5.2017, bởi vậy khi ghé thăm lần này tôi đã quá bất ngờ và sửng sốt vì chưa tròn một năm mà Tiều lại suy sụp nhanh như thế! Gặp lại vợ chồng tôi Tiều mừng lắm, vẫn nhiệt tình như thuở nào nhưng sức lực thì đáng lo ngại chứ không phải chuyện buồn vui nữa. Vợ mang ra nửa chén cháo nhưng chồng chỉ húp được hai muỗng rồi thôi. Thuốc lá và chè xanh như là người bạn đời mấy chục năm qua nhưng cũng đành từ bỏ sau lần giải phẫu cắt hết bao tử vào tháng 11.2015, sau một thời gian không mong đợi là biến chứng làm suy thận, phải phẫu thuật nội soi để đưa đường nước ra ngoài. Thấy anh đi lại tuy chậm rãi với hai ống dây ngang lưng nhưng vẫn còn lên xuống cầu thang mà không cần các con giúp đỡ. 

       
    Vợ chồng chúng tôi ở lại dùng cơm thì mới thấy cô em Loan ngày nay giỏi hơn ngày xưa rất nhiều về việc bếp núc, thế mới đúng với câu nói của nhân gian mà Loan mượn để ví von:‘Trăng khuyết rồi trăng lại tròn chứ anh!’ Chúng tôi rất vui khi gặp lại hai cháu Tina 17 và Selina tuổi 13 vừa đi học về, xinh đẹp và lễ phép. Nhớ vào năm 2009 Loan Tiều mời chúng tôi sang London chơi một tuần có Alain đi theo, nên nay Tina vẫn còn nhớ hai bác và anh Alain lần đó, còn Selina thì gần mười năm trước còn nhỏ nên đã quên, dù vậy các cháu vẫn ngồi lại nói chuyện với hai bác rất thân thiện. Con lớn của Loan Tiều là Sarah 20 tuổi đang học ở Wien, em kế là Bảo 18 tuổi đang học nghề điện, tiếp theo là Tina và Selina như vừa nhắc ở trên. Ghé thăm lần này chú Tiều ngồi lâu nhưng không thấy mệt, trong câu chuyện tôi tìm cách trấn an người bệnh khi nhắc đến nền y học tân tiến, chỉ là vấn đề thời gian kiên nhẫn chữa trị mà thôi. Có nỗi buồn nào hơn khi người bệnh vừa cười vừa nói đùa một câu xa xôi: ‘chú Tiều nay lên bờ xuống ruộng rồi thì đâu có làm gì được nữa…’ Mà thật là đúng như vậy vì chỉ chừng mười ngày sau đó vào hôm 08.03 cũng trên đường từ Wien về ghé thăm thì thấy chú Tiều yếu hơn lần trước, chỉ ngồi được một lúc rồi phải nằm ở băng ghế cạnh bàn ăn, mệt mỏi nhưng thỉnh thoảng cũng góp chuyện và cho tôi biết là ngày thứ hai tới sẽ nhập viện trở lại. Khi đứng dậy chào về, tôi vỗ nhẹ trên vai Tiều như thể hiện sự thân thiết anh em và rồi thêm một lần bất ngờ nữa nhưng không dám nói khi cầm một cánh tay của người bệnh, vì trong nắm tay tôi lúc ấy chỉ có da bọc lấy xương !

    Đến vài ngày sau thì được tin Loan báo cho biết là ông xã đã được nằm lại bệnh viện. Tôi rất mừng vì nghĩ rằng ở đó sẽ được chăm sóc, ăn uống và thuốc men chắc tốt hơn ở nhà. Đâu ngờ chỉ vài ngày sau vào chiều thứ sáu, khi Sarah mang tin vui từ Wien về là đã thi đậu bằng Zahntechnik thì vào hôm sau thứ bảy chính là buổi họp mặt cuối cùng ở bệnh viện tuy không ai triệu tập nhưng có đông con cháu và bạn bè viếng thăm thì Loan mới được Tiều báo một tin rất quan trọng nhưng đã quá trễ: ‘giờ mắt anh nhòa không rõ nữa rồi…chỉ thấy thằng Bảo thôi vì nó cao’. Loan nghĩ bụng chắc mắt đã có vấn đề mấy ngày nay rồi nhưng sao không nói? Vậy mà khi nghe tin con thi đậu, bố Tiều vui mừng khi nhiều lần hối thúc vợ dẫn các con đi ăn. Niềm vui và sung sướng ấy của người cha với bốn đứa con còn thơ dại cũng là lúc nỗi đau đớn tận đáy lòng bởi biết mình sắp vĩnh viễn ra đi khi đôi mắt đã mờ dần ngay trong buổi tối hôm đó. Tiều đã cố gắng chịu đựng một mình nên không muốn vợ ở lại bệnh viện vì vậy Loan đã không nghe được một lời trăn trối nào của chồng cho đến khi từ giã cõi đời vào lúc 1:10 giờ sáng 18.03.2018. Ở Salzburg sáng hôm đó tôi dậy sớm như thường lệ nên khi thấy số của Loan gọi lúc 6:20 giờ là biết có chuyện chẳng lành. Đúng vậy, Loan đang khóc bên kia đường dây. Vợ tôi vội vàng gọi cho Thu Tâm và ba người chúng tôi đã đến bệnh viện Linz lúc 10:15 giờ.

    Nhờ sự hướng dẫn của Kỳ nên chúng tôi đã tìm ra phòng. Được biết cô Rung, Kỳ và Minh đã có mặt ở bệnh viện lúc 7 giờ sáng, khi chúng tôi vào đến hành lang thì đã thấy có nhiều người đứng bên ngoài. Bên trong phòng rộng chỉ có một giường, năm mẹ con Loan cùng mẹ con và cháu cô Lời, anh Châu đang có mặt trong thời khắc đau buồn tiếc thương đó. Nhìn các cháu khóc trong cơn xúc động mấy ai cầm được nước mắt khi thấy Bảo, tay thì ôm vai mẹ an ủi nhưng mắt thì không rời bố đang nằm bất động trên giường, các em vừa khóc vừa thay nhau bóp đôi bàn tay vẫn còn mềm mại và ấm áp, đặc biệt những ngón tay dài buông xuôi như bỏ lại cho thế gian để về cõi khác. Thật là một thước phim không dàn dựng nhưng xoáy tận tâm can và cũng chẳng phải ghi hình nhưng chắc vẫn còn nhớ mãi. Sau đó hai chị em Loan và Lời thoa dầu cho chồng cho anh rồi gia đình mang đồ liệm để trong phòng theo sự chỉ dẫn của nhân viên trực trước khi mọi người về nhà lúc 12 giờ theo quy định của bệnh viện.

    Tôi về nhà Loan với một số bà con để cùng với Châu, Kỳ và Minh dựng bàn thờ, các cháu thì lo tìm khung và ảnh, quý bà thì ngoài vợ tôi và Thu Tâm còn có Phượng, Hà trong bếp. Đến chiều tối có thêm bạn bè tới thăm, trong số đó vợ chồng cô Rung Tý, Yến Cự, Lộc Chinh, Sĩ Nô, chú Tư và một người được chờ đợi nhất vào chiều tối hôm đó là cô Oanh, đã được anh Trọng chở đến. Nhờ vậy mà đã có thời kinh do cô Oanh chủ trì được bắt đầu lúc 18:30 giờ. Đó là một ngày mất mát và buồn đau cho gia đình và bè bạn nhưng tất cả mọi việc đều suôn sẻ như ý. Chúng tôi về đến Salzburg khoảng 22 giờ.

    Đúng một tuần sau, không như những ngày giữa tuần mưa và tuyết rơi, vào buổi sớm mai thứ bảy 24.03 trời có nắng đẹp khi 7:15 giờ vợ chồng tôi và Thu Tâm đã lên xe để một lần nữa trở lại Linz tiễn đưa một người em, người bạn, người đồng hương về nơi an nghỉ cuối cùng tại nghĩa trang Friedhof Ebelsberg vào lúc 11 giờ trưa. 

    Chúng tôi cùng đại gia đình Tang lễ đến nghĩa trang lúc 9:30 giờ, ở Nhà Quàn đã có một số bạn hữu đến rồi, trong số này có vợ chồng Dũng và Cảnh Thê là chỗ thân tình xưa nay, cùng một số anh chị em đang trang hoàng bàn cúng, hoa trái, nhang đèn và cho đến 10:10 giờ gia đình Tang lễ tiếp bà con đến thăm viếng, thắp nhang và chia buồn. Sau đó, vào lúc 11:10 giờ, Đại Đức Thích Viên Duy, trụ trì chùa Pháp Tạng, Wien đã cùng với Ban Hộ Niệm Linz cử hành lễ Cầu Siêu cho hương linh và đông đảo thân nhân, Phật tử, bạn hữu cũng thành tâm góp lời cầu nguyện cho người quá cố sớm được vãng sanh miền Cực Lạc. Đến 11:50 giờ, Tang gia đọc Lời Cảm tạ và  sau Lễ hạ huyệt lúc 12:00 giờ, bà con lần lượt đến trước mộ phần vái chào tiễn biệt – một xẻng đất, một cành hoa cho người quá cố an giấc ngàn thu. 

    Sau đó khoảng 12:30 giờ, ba cô Mai, Kim Phượng, Loan và các con cùng đh. Lê Tuấn đưa Thầy về nhà Tang chủ làm lễ Xả tang theo yêu cầu của gia quyến.

    Chi tiết vài phút cuối khi đoàn Tang lễ ra nghĩa trang ở phía trước, những ngôi mộ rất gọn về kích thước, đẹp về xây dựng và hài hòa từ vật liệu cho đến màu sắc nên trông rất yên lành và dễ chịu cho hơn 120 khách tham dự, nhiều hơn dự đoán vì có một số vị chưa được gặp bao giờ. Khi quan tài được bốn người khiêng trong từng bước chắc chắn và trang trọng rồi được đặt một bên huyệt mộ, người tiễn đưa đã chọn cho mình một vị trí rồi cùng hướng mắt về nhịp mõ lời kinh hòa trong tiếng khóc của những vành khăn tang mà đa số là những mái đầu xanh trẻ dại với những tiếng nấc nghẹn ngào như báo hiệu giờ phút tiễn biệt đã gần kề rồi chẳng bao giờ gặp lại. Trong số những vị khách từ xa đến, ở Salzburg ngoài vợ chồng tôi và Thu Tâm còn có Chính Nga, Thúy và Phượng. Ở Wien xuống có Lê Tuấn và Kim Phượng cùng đi với Thầy, một người quen tên Tuấn nữa, Hòa và cô Rơi. Ở Linz gần nhất xin nhắc đến bốn gia đình xóm giềng người địa phương. Tôi ở Linz chưa tròn hai tháng trong năm 1989 nhưng cho đến nay vẫn còn giữ liên lạc với các gđ. Cảnh Thê, Võ Ngọc Dũng cùng các em ‘mới lớn’ nhưng rất rất giỏi giang và nhiệt tình đó là Kỳ Phượng, Minh Hà và Sĩ Nô. Tiếp đến là nhóm thân hữu mà tôi vẫn thường gặp trong các chương trình văn nghệ: Vàng Dung, Thu Lộc, vợ chồng Ánh, Hiển Trọng. Dịp này biết thêm anh Lan cùng các cô chú Tư, Yến Cự, Rung Tý, Lộc Chinh và Linh, trước đây cũng là người quen khá lâu ở Salzburg cùng Ban Hộ Niệm trong ngày Cúng tuần hôm 08.04.2018.

    Trở lại với Friedhof Ebelsberg vào những phút cuối cùng. Nếu không tính những thành viên trong gia đình thì Võ Ngọc Dũng và anh Nghĩa (hai anh đều chụp hình) là người cuối rời nghĩa trang, lúc đó là 12:50 giờ. Trong lúc chụp cho các cháu những tấm ảnh sau cùng thì có Minh Hà chờ để dẫn tôi đến Restaurant Wok Grill, nơi mà gia đình Tang lễ mời tất cả bà con đến nghỉ chân và dùng bữa cơm thân mật trước khi về nhà, tôi còn được biết thêm là Bố Mẹ Minh cũng được an nghỉ nơi đây.

    Tính từ buổi sáng đầu tiên ở bệnh viện hôm 18.03 cho đến khi kết thúc vào chiều 24.03.2018, đã có rất nhiều vấn đề được giải quyết mà phần nhiều nhờ các em các cháu và bạn bè giúp sức nên trong lúc Tang gia bối rối dù mọi việc đều tốt đẹp nhưng chắc sẽ không tránh được thiếu sót, xin bà con xa gần rộng lòng thông cảm và niệm tình tha thứ cho. 

    Chúng ta có thể kiểm chứng ở bệnh viện thì nhân viên trực hôm đó chủ nhật rất lịch sự dù khách đến thăm viếng rất đông, sẵn sàng giúp đỡ mọi việc khi có yêu cầu, vui vẻ và nhã nhặn cho đến phút cuối mọi người rời bệnh viện lúc 12 giờ trưa. Về An táng: cùng thời điểm đó ở Salzburg cũng có Tang lễ nhưng phải mất ba tuần chờ đợi mới có hẹn trong lúc ở Linz chỉ đúng một tuần, lại gặp ngày thứ bảy trời nắng ráo và người đến tiễn đưa rất đông. Địa điểm An táng: Tôi nghĩ không có nơi nào đẹp và tốt hơn Friedhof  Ebelsberg: có tầm nhìn thoáng đẹp từ mọi phía, cách nhà chỉ 3 km, việc thăm viếng thuận lợi như đi dạo ở công viên; đường lớn, từ chỗ đậu xe vào đến mộ vừa tròn hai phút. Về Hộ Niệm: Ở một thành phố đông người Việt, tuy chưa có một đạo tràng chính thức nhưng cô Oanh, một Phật tử ở Linz đã nhanh chóng lập một Ban Hộ Niệm mà không ai khác hơn chính là những người trong gia đình và bạn hữu thường đến thăm viếng và kinh tụng vào mỗi chiều tối, trước khi hương linh được Thầy, vợ con, gia đình, bạn hữu xa gần và xóm giềng tiễn anh về nơi an nghỉ cuối cùng thì không phải ai cũng có được. Tiễn đưa anh lại thêm phần bùi ngùi xúc động trong nước mắt, nhưng vợ con anh, gia đình anh, bạn bè anh đã rất mãn nguyện khi giờ đây anh đang thong dong giữa trời cao mây trắng trên Đường Về Cõi Phúc.

NGUYỄN SĨ LONG

19.04.2018

*Những câu chuyện về Tang lễ thường mang đến nỗi buồn, xem hình ảnh chắc sẽ làm buồn 

thêm. Người viết xin thay vào đó một vài loại Pháp khí Phật Giáo, là những dụng cụ để thực 

hành các loại Pháp sự, để dâng cúng lên chư Phật hoặc làm trang nghiêm Đạo tràng hay làm

dụng cụ trợ ích trong tu tập. Có thể kể một số Pháp khí như chuông, mõ, tràng hạt...

(Nguồn: Pháp Duyên Shop, //phapduyen.com/phapkhi)

BÂNG KHUÂNG

  Đường Phượng bay (Thành Nội Huế)

Bâng khuâng nhớ lũy tre làng

Đàn trâu thong thả chiều tàn trên sông

Quanh năm lúa trổ đầy đồng

Đò qua bến chợ má hồng cô thôn.

Bâng khuâng tiếng cối dập dồn

Câu hò giã gạo giữa vườn trăng lên

Những ngày tuổi nhỏ nôi êm

À ơi…con ngủ mẹ hiền hái rau.

Bâng khuâng nhớ dáng cây cầu

Bèo trôi lơ lửng ngồi câu cá về

Nắng vàng qua những bờ đê

Cò bay trắng cả làng quê thanh bình.

Bâng khuâng hàng phượng rung rinh

Ép hoa trang vở tỏ tình vu vơ

Thương em chiếc nón bài thơ

Lụa nghiêng tà áo dài bờ tóc bay.

Bâng khuâng nhớ dáng ai gầy

Năm xưa e thẹn bàn tay rút về

Đường xưa inh ỏi tiếng ve

Hè sang đi dưới hàng me trĩu cành.

Bâng khuâng nhớ những đêm thanh

Tiếng chuông ngân giữa mênh mang đất trời

Bâng khuâng nhớ bước vào đời

Quê hương khói lửa lòng người héo hon.

Bao năm thao thức mỏi mòn

Lối về Quê Mẹ vẫn còn mù khơi
Người đi cách biệt phương trời

Làm sao nói hết cuộc đời ly hương !

NGUYỄN SĨ LONG