TRẦN ĐAN HÀ ĐỌC: MẸ HIỀN

Đôi Lời Giới Thiệu:

    Đan Hà & Trần Đan Hà là bút hiệu của nhà thơ Trần Văn Huyền, sinh năm 1945 tại Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Vượt biên đến Palawan, Philippines. Định cư ở tỉnh Reutlinger, Đức vào năm 1983. Cộng sự viên Báo Viên Giác Hannover. Hiện tôi có một tác phẩm của Trần Đan Hà trên kệ sách là thi tập “Tìm Trong Yêu Dấu”, Viên Giác xuất bản năm 1997.

    Được nhà thơ Trần Đan Hà đọc và giới thiệu thi tập Mẹ Hiền với độc giả Viên Giác trong số báo 227, tháng 10.2018 là hết sức bất ngờ và thật vinh dự. Đây là một bài viết được tác giả dành nhiều tâm tình cùng thì giờ để chọn lọc và trích dẫn, trong đó đặc biệt có hai bài Mẹ Mãi Là Mùa Xuân và Huế Xưa. 
    Chân thành cảm ơn nhà thơ Trần Đan Hà và nay gởi đến bạn đọc xa gần. 

TRẦN ĐAN HÀ ĐỌC: MẸ HIỀN*

    Qua anh Phù Vân tôi hân hạnh được biết thi hữu Nguyễn Sĩ Long hiện ở Áo, là tác giả thi phẩm Mẹ Hiền, xuất bản tháng 6.2018. Và tôi được một bản gởi tặng. Xin có đôi lời cảm nhận sau khi đọc cùng lời vô vàn biết ơn.

    Mẹ Hiền, hai tiếng này nghe thân thương, êm ái, ngọt ngào biết bao. Bởi chúng ta ai cũng có sự hiện diện của mẹ hiền trong tâm. Mẹ hiền là suối mát, là giọt sương mai tưới tẩm cho hoa lá cỏ cây. Mẹ Hiền là nguồn yêu thương đang chảy bất tận trong huyết quản của chúng ta. Mẹ Hiền là hương hoa, đường mật, bánh kẹo, sữa ngọt hiến tặng cho nhu cầu tuổi nhỏ. 

    Có một lần tôi nghe thầy Nhất Hạnh định nghĩa về mẹ như sau: “Ý niệm về mẹ không thể tách rời ý niệm về tình thương. Mà tình thương là một chất liệu ngọt ngào, êm dịu và cố nhiên là ngon lành…”     

    Trong chúng ta có ai đi xa mà không một lần nhớ mẹ? Nhất là trong hoàn cảnh tha hương này. Tuy mỗi người mỗi khác nhưng chung quy đều thể hiện một tấm lòng khao khát được uống no nê tình yêu thương của mẹ. Đối với người Phật tử thì sự thể hiện ấy qua hình ảnh mùa Vu Lan Báo Hiếu, là dịp để cho người con được cài lên ngực một bông hồng hiếu hạnh, để tỏ lòng biết ơn cha mẹ còn hiện tiền và tưởng niệm song thân đã quá vãng. Nhắc nhở đến công ơn sinh thành dưỡng dục mà suốt cuộc đời này có mấy ai báo đáp cho nổi? Vì ca dao nhân gian nói: "Mẹ thương con biển hồ lai láng. Con thương mẹ tính tháng tính ngày"! Nghe thật xót xa lắm phải không ? Nhưng thực tế chuyện tình đời là như vậy, biết sao!

    Thi hữu Nguyễn Sĩ Long có lẽ được sinh ra trong "Chiếc nôi văn hóa tuy cổ xưa nhưng đầy nhân bản, chịu ảnh hưởng và ràng buộc bởi Tứ đức tam tùng, Công dung ngôn hạnh" (Trai thời trung hiếu làm đầu. Gái thời tiết hạnh là câu răn mình). Thế cho nên hoài niệm của anh về mẹ thật khác người, tuy giản dị bình dân, nhưng rất tỉ mỉ nhắc lại những giây phút thần tiên trong đời. Bằng lời ngợi ca về mẹ chân chất mộc mạc nhưng uyên áo vô cùng. Thấm đậm biết bao là tình. Tình thương ấy mãi chảy trong anh như một nguồn suối mát. Cho nên anh luôn cảm nhận và chỉ thấy mẹ là biểu tượng đẹp nhất: "Mẹ mãi là mùa xuân".

    Chúng ta hãy bước vào khung trời hoài niệm mẹ của anh để cùng cảm thông:

“Chín tháng cưu mang hai mươi năm nuôi dưỡng

Con ra đời trong tổ ấm tình thương
Ở quanh con không có bốn mùa thay đổi
Chỉ một mùa xuân bên tay mẹ, mảnh vườn”.

    Hình ảnh mẹ là mang nặng đẻ đau, nâng niu bú mớm, tần tảo nuôi con. Ngày ngày siêng năng chăm bón những liếp cải vườn cà. Mồ hôi mẹ đã đổ xuống rất nhiều nơi mảnh vườn yêu thương dịu ngọt, thoang thoảng một mùi hương tươi mát của mùa xuân. Anh mang mùa xuân của mẹ ra đi để còn nhớ mãi công đức sanh thành dưỡng dục. Hay mùa xuân của mẹ đã chảy mãi trong anh bằng những giọt yêu thương bắt nguồn từ thời thơ ấu, chỉ cần nhắm mắt để tận hưởng:

“Con nhắm mắt mỗi lần ôm vú mẹ

Nuốt từng dòng sữa ngọt say mê
Mẹ cúi xuống mắt tròn xoe âu yếm
Giọt lệ mừng chảy xuống má tê tê”.

    Thử hỏi còn cảm giác nào sung sướng cho bằng “nằm nhắm mắt ôm vú mẹ” để tận hưởng. Chỉ nhớ đến giây phút tận hưởng này thôi cũng đã thấy nguồn năng lượng hạnh phúc vô biên của tuổi nhỏ.

    Những hoạt cảnh tiếp theo cũng không kém phần trân trọng và yêu dấu muôn đời:

“Mẹ đút cho con từng miếng cơm muỗng cháo

Thức suốt đêm khi con sổ mũi nhức đầu
Mẹ đan cho con từng bao tay chiếc áo
Bên cuộc đời dù trăm nỗi bể dâu”.

    Sự hy sinh của người mẹ thật vô bờ bến. Nếu không nhắc lại những chi tiết cụ thể ấy, mà chỉ chung chung ‘công đức sanh thành dưỡng dục’ thì e rằng không mấy ai cảm nhận được tình mẹ sâu sắc!

    Đến công trình giáo dưỡng cũng bắt đầu từ những bài học vỡ lòng. Đơn giản nhưng thiết thực nhất, cần thiết nhất qua tình tự của những người Mẹ Việt Nam:

“Mẹ dạy cho con từng lời nói bước đi

Mẹ dạy cho con cầm cây bút chì
Mẹ dạy cho con vòng tay kính cẩn
Cúi đầu chào thưa gởi mỗi lần đi”.

    Những làng quê miền Trung là hình ảnh của nương dâu ruộng lúa, của con sông bờ đê, của lũy tre chiều ru gió. Phía sau rặng tre thường nghe văng vẳng tiếng võng đưa giữa trưa hè kĩu kịt, hòa cùng tiếng ru trẻ ầu ơ: “Ru con con théc cho muồi. Để mẹ đi chợ mua vôi ăn trầu. Mua vôi chợ Quán chợ Cầu. Mua cau Nam Phổ mua trầu chợ Dinh…”. Âm thanh ấy nghe một lần là nhớ dù thời gian phôi pha và không gian ngăn cách:

“Quên sao được những câu hò giọng hát

Rất chan hòa trong giấc ngủ âm thanh
Lời mẹ ru có vị ngọt chất lành
Con khôn lớn vẫn nhớ từng nhịp điệu”.

    Dư âm của điệu hò câu hát ấy vẫn còn ghi đậm trong tâm. Vì đây cũng là âm thanh ngọt ngào như tiếng sáo diều muôn thuở, tạo nên hoạt cảnh êm đềm thôn xóm. Nhưng cảnh êm đềm ấy chợt biến mất, khi giặc tràn qua xóm làng gây nên cảnh tang tóc:

“Quên sao được xóm làng xưa xơ xác

Ngày đạn bom đêm pháo kích kinh hồn
Mẹ cõng con khắp đường quê tan nát
Xót xa nhìn nhà cháy ở quanh thôn”.

    Bối cảnh lịch sử chiến tranh ấy bây giờ nhắc lại chỉ thêm đau lòng. Nhưng nếu không nhắc lại thì làm sao mà hình dung được tấm lòng của mẹ đối với con trong những lúc tản cư lánh nạn?

“Im tiếng súng mẹ thở phào nhẹ nhõm

Nhưng ngờ đâu con mẹ phải ra đi
Đời mẹ chưa vui bây giờ thấp thỏm
Sợ tin buồn sau cánh cửa chia ly”.

    Chiến tranh đã gây biết bao tang thương, đổ vỡ không bao giờ có thể hàn gắn được. Cùng thấy thêm cảnh mẹ già tựa cửa ngóng trông con đang còn ngày đêm ngoài chiến trận…và sau nầy trôi nổi tha hương:

“Con bất hạnh trên dòng đời trôi nổi

Thiếu mẹ hiền như mất cả mùa xuân
Con cúi đầu xin một lòng tạ lỗi
Ngày đầu năm không có mặt quây quần”.

    Sau chiến tranh lại thêm cảnh biệt ly. Nghe sao mà não lòng quá. Ôi thân phận của một nước nhược tiểu. Đã trải qua không biết bao nhiêu cơn phong ba bão táp đã ập xuống trên mảnh đất Mẹ Việt Nam. Thế nhưng nguồn hy vọng đang réo gọi trong con với lời nguyện cầu mẹ được :

“Sống trăm tuổi bạc đầu nhưng vẫn khỏe

Đợi con về trong khúc khải hoàn ca”.

    Hoài niệm tiếp theo là quê hương và tuổi trẻ, thời cắp sách đến trường vui với bạn bè thầy cô, thời hoa mộng ấy đẹp như khung trời cũ, em xưa. Đã một thời dìu bước anh đi vào đời. Quê hương của anh có dòng sông Hương êm đềm trôi xuôi chở theo bao huyền thoại đẹp. Những con đường có lá me bay, có hàng phượng vĩ, và có những tà áo trắng tinh khôi của các nữ sinh Đồng Khánh:

“Có những cơn mưa giữa ngày mùa hạ

Lối em về hoa phượng rụng đầy tay…”

    Lối em về đẹp não nùng với hai hàng cây bên đường che mát. Trên cao những nhánh phượng trổ bông đỏ cả một góc trời. Chân bước đi mà ngỡ như trôi theo dòng sông soi bóng nhuộm vẻ đẹp muôn màu. Có rất nhiều điều yêu dấu rồi anh sẽ kể trong “Huế xưa”:

“tôi đưa em qua những con đường

phượng vĩ và nhãn lồng
có ao cá
có hồ sen nở rực lúc hừng đông
như thành phố được thắp muôn ngàn ngọn nến”

Cũng có lúc:

“leo mấy chục bậc thang lên cửa Ngọ Môn

ngắm Quốc Kỳ bay cao trong gió
ngồi hóng mát những lúc sang hè
nhìn những hàng cây lắc nhẹ
bên trời hoa sứ nở
và thích nhất

là ngắm những cặp tình nhân

ngồi kín đáo dưới những bức thành rêu phủ
hay bên những gốc cây, bờ hồ, tảng đá
(họ hôn nhau mùi mẫn và
                                   dễ thương chi lạ!)"

    Tuổi học trò là tuổi mộng mơ. Đi lang thang mà không biết đi đâu, đến mà không biết rằng mình đến:

“Huế xưa,

tôi đưa em ra ngoài thành qua cửa Đông Ba
rẽ trái là đường Đào Duy Từ...
đến trường Nguyễn Du thăm vài người bạn

đôi lúc em muốn dừng trên cầu nhìn xuống Bến Tượng 

để xem những con đò nằm sát bên nhau thân mật
rẽ phải là đường Phan Bội Châu
phía bên ni có tiệm mì Châu Anh
tiệm cháo lòng Vĩnh Phú
tiệm bò tái Đồng Xuân Lâu
phía bên tê là tiệm mè xững Song Hỷ
nổi tiếng khắp hoàn cầu
(em hảo ngọt tha hồ mà
                           mang vào lớp học)"

..........

"Huế và tôi,

Hình như có rất nhiều duyên nợ
chỉ riêng em cũng đủ ‘tắt thở’ đây rồi
chiều lại chiều chở em tận xa xôi
qua cầu Vạn Xuân viếng thăm chùa Thiên Mụ
đứng bên nhau đôi lòng khấn nhủ
xin ơn trên tác hợp vợ chồng...

………

    Dòng Hương Giang mơ màng xuôi chảy dưới chân núi Ngự, là biểu tượng của tình cha nghĩa mẹ (như nước trong nguồn chảy ra) vẫn luôn êm đềm theo năm tháng. Cũng là biểu tượng cho quê hương và Mẹ. Huế xưa có muôn màu muôn vẻ. Có lễ hội nguy nga của các tôn giáo muôn đời kính ngưỡng. Có những ngày Tết cho phố phường khoe sắc, phô hương. Có những ngôi trường vang danh một thời, đã trải dài qua bao thế hệ được đào tạo thành người hữu dụng cho Quốc gia Xã hội. Có những con đường thơ mộng đã dìu nhiều thế hệ đi qua. Có Văn hóa Cung đình trộn lẫn với Văn học Dân gian tạo nên một nền văn minh hòa đồng của dân tộc. Có những loại thực phẩm được chế biến theo lối gia truyền, cho nên sau này dầu có đến đâu rồi cũng không sao có đầy đủ hương vị đặc biệt riêng của Huế. Thế nhưng nghiệt ngã thay Huế xưa cũng có những ngày tang thương biến đổi, đang đổ xuống bởi bom đạn chiến tranh, bởi hận thù phân hóa: 

“Huế xưa,

mỗi ngày thêm chất đắng
chiến tranh về rung chuyển nhịp đò đưa
bên nớ bên ni
tay vẫy dần thưa
em ở lại nhạt nhòa đời son trẻ
nhịp cầu qua sông gãy đôi tình thơ bé
mùa hè sang lửa đỏ phủ kinh hoàng
bồng bế nhau đi rời phố xuôi Nam
vẫn không khỏi trời tháng tư ác nghiệt
giã từ em
mùi trinh nguyên tinh khiết
những ngón tay đan cứng nghẹn lời
ngày tôi đi thương nhớ quá đôi môi
và ánh mắt như ngàn sao theo đuổi
làn tóc em
làm sao tôi quên nổi
trôi dịu hiền
như sóng nước Huơng Giang..."

    Tất cả những nguyên liệu vừa ngọt ngào vừa đằm thắm của Huế đã nuôi lớn cuộc đời không phải chỉ là giai đoạn. Mà là mãi mãi ghi khắc trong tâm lòng biết ơn sự sáng tạo của nhiều thế hệ đi qua. Của nhiều bà mẹ không ngớt lo toan, tính toán làm sao cho con mình không thua kém bạn bè. Của chiều dài của lịch sử có ngọt bùi có cay đắng trộn lẫn vào nhau. Cho người còn nuôi hy vọng: “qua cơn khổ cực đến ngày thái lai”.

    Ngày sinh nhật sáu mươi tuổi, anh ngồi suy nghiệm cuộc đời còn hiện diện đến ngày nay là nhờ nhiều nhân duyên. Những người đã cho anh hình hài vóc dáng, đã nuôi dưỡng lớn khôn, đã dạy dỗ nên người đều là những ân nhân tương tác. Được gói ghém trong 55 bài thơ, 36 tấm hình màu phong cảnh và các bản nhạc được phổ thơ của các thân hữu như bản Mẹ Hiền, Thuyền Em Trên Biển Đông, Sài Gòn Bản Tình Ca Muôn Đời…Cám ơn anh đã đem đến những hương vị ngọt ngào, tươi mát, trong sáng và tinh khôi bằng những trang thơ rất dễ thương, và sau cùng thêm lời cảm tạ:

“Hôm nay về giữa sáu mươi

Tạ ơn nhân thế tạ đời cưu mang

Quê hương còn lắm cơ hàn

Thơ xin nhận bớt đôi phần đắng cay…”

    Một tấm lòng rộng mở trang hoài niệm. Một lời cảm tạ đến tất cả những nhân duyên tác thành. Và xin nhận bớt những bất hạnh của mẹ cha và của quê hương dâu biển cuộc đời để tỏ lòng hiếu hạnh.

  

TRẦN ĐAN HÀ
*Báo Viên Giác Hannover, số 227, tháng 10.2018  

MÁI ẤM TÌNH THƯƠNG

  Anh Tuấn & Mai Trâm và các con

    hàng trước: Alex áo xanh 

    
    Khoảng 12 giờ ngày 22.09.2018, ba anh em chúng tôi từ Mỹ và Áo về, cùng một người cháu ở Sài Gòn đã có cuộc viếng thăm chùa Linh Sơn ở số 43/20 đường Đoàn Như Hài, quận 4. Trong lần đầu tiên này mới biết Chùa còn một văn phòng nữa nằm ở mặt tiền chỉ cách chùa vài căn là Cơ Sở Bảo Trợ Xã Hội Tâm Đức. Tại đây, ở quày Reception chúng tôi đã được cô Thảo tiếp đón và nhận một số phẩm vật gồm 100 kg gạo, dầu ăn, bánh, sữa và tiền mặt do một cậu bé 9 tuổi tên Alex, là con út của đôi vợ chồng trẻ có bốn con trai hiện đang sống ở thành phố Houton, Texas mà chúng tôi đã thay mặt cháu để mang tặng các trẻ mồ côi đang được nhà Chùa nuôi dưỡng. Số tiền này Alex đã dành dụm bao lâu thì tôi không rõ, nhưng cả nhà ai cũng xúc động khi một đứa trẻ mới 9 tuổi được sinh ra ở Mỹ, nói chưa rành nhưng hiểu tiếng Việt đã có suy nghĩ thật lớn khi biết được những đứa trẻ mồ côi thiếu cả cha lẫn mẹ là điều bất hạnh nên cần phải giúp đỡ. Do đó vào ngày 20.9 cháu đã thưa với mẹ Mai Trâm:

  -Mấy hôm trước mẹ cho 10 đô thì con đã xài hết rồi, nay con muốn xin hết số tiền còn lại được không mẹ?

  -Được, nhưng mẹ muốn biết là con định làm gì một lúc với số tiền này?

  -Dạ, con muốn giúp trẻ mồ côi ở Việt Nam.

Trâm quá bất ngờ với ý định của con nên hỏi thêm:

  -Do đâu mà con biết về trẻ mồ côi ?

  -Dạ, con có biết…

  -Ok, mẹ sẽ điện cho bà ngoại giúp con.

  -Con cám ơn mẹ.

    Trâm cảm động ôm con rồi lập tức gọi cho bà ngoại Alex đang ở Việt nam trong chuyến về thăm mẹ đang nằm viện cùng với em gái cũng ở Houston và vợ chồng người chị ruột từ Áo về. 

    Ngay sau khi nhận cuộc gọi của Trâm, anh em chúng tôi lập tức lên mạng tìm kiếm thì mới biết ở Việt Nam hiện nay có khoảng 150.000 trẻ em mồ côi nhưng chỉ có gần 12.000 em được nuôi dưỡng tại các Trung tâm Bảo trợ Xã hội là các trại trẻ mồ côi, trẻ em tàn tật...và nhiều tổ chức tôn giáo cũng thành lập các cô nhi viện hoặc Mái Ấm Tình Thương như tên gọi của Cơ sở Bảo trợ Xã hội Tâm Đức, chùa Linh Sơn đã được chúng tôi chọn như là địa chỉ đầu tiên đến thăm viếng và tặng quà. Sau thủ tục ghi tên vào Sổ Vàng Công Đức (Golden Heart), chúng tôi được phép lên ba tầng lầu của cơ sở để tai nghe mắt thấy các cháu khi sắp đến giờ ngủ trưa.

    Ở lầu 1A là phòng của bé trai và bé gái. Cảm nhận đầu tiên của chúng tôi là phòng ốc rất sạch sẽ, nền nhà được lót gạch bông bóng loáng, các cháu được chia hai dãy nằm quay đầu vào tường với gối ôm. Ở dãy bên trái thấy một bảo mẫu đang dỗ một lúc ba em bé nằm cạnh nhau, một cô khác đi lui đi tới kiểm tra, còn một vài cháu chưa ngủ nên quay qua quay lại nhìn khách đang đứng ngoài cửa. Cuối phòng có một vài tiếng trẻ khóc rất nhỏ lọt ra ngoài.

    Bước lên lầu hai chúng tôi nghe tiếng kinh vọng đến hành lang. Phòng 2A là của bé gái và trên lầu 3A là phòng bé trai, các cháu và hai bảo mẫu kẻ thức người ngủ trông rất trật tự và yên tĩnh. Cộng chung ba phòng có khoảng gần 60 cháu, mặc đồng phục trắng. Chúng tôi đứng nhìn trong chốc lát, chụp vài tấm hình rồi đi xuống.

    Khi chúng tôi trở lại tầng trệt thì cô Thảo đã chuẩn bị xong tấm thiệp ‘Sổ Vàng Công Đức’ trao cho bà ngoại Alex với lời cám ơn thân tình cùng vài câu chuyện thương tâm về không ít trường hợp những đứa trẻ vừa mở mắt chào đời đã mồ côi cha mẹ. Trong sự chăm chú lắng nghe, cô Thảo đã lấy khăn giấy cho ba vị nữ khách sắp nói lời từ biệt trong nước mắt hạnh phúc, khi đã thay cháu Alex góp thêm một bàn tay cho Mái Ấm Tình Thương, tuy thật nhỏ bé nhưng chan chứa tình người.

TRẰM SEN 
Sài Gòn, 28.09.2018     

HUẾ BÂY CHỪ

Đại Nội, Huế - 13.08.2013

Huế bây chừ nhiều nắng hơn mưa

Kín ngõ thu sang buổi giao mùa

Đường qua Lê Lợi xưa Tôn nữ

Thấp thoáng em về ai đón đưa? 

Chưa nghe ai hỏi sao ta buồn

Vì răng đi biệt cứ vấn vương

Vẫn mang xứ Huế theo khắp chốn

Mang cả giai nhân với giảng đường.

Huế bây chừ nhiều phố lắm xe

Ta đứng trông theo áo lụa về

Bụi trần che khuất khung trời cũ

Ai nhớ cho mình những hàng me?

Chẳng có ai ngờ cánh phượng rơi

Là Huế trong ta đẹp tuyệt vời 

Nếu như cơn gió còn quay lại 

Mang cả mùa thu nhuộm đất trời.

Chẳng nghe ai nói Huế đổi thay

Dòng Hương vẫn ngủ giữa ban ngày

Ta về nghe lại chi mô rứa

Như mới hôm nào tay trong tay.

Huế bây chừ mưa nắng buồn vui

Áo tím ngày xưa mấy phương trời

Một mai sương khói không về nữa

Còn thiết tha chi những chuyện đời.

NGUYỄN SĨ LONG

Thành Nội, Huế - 01.9.2018

HAI NGƯỜI MẸ

  Mạ Tôi (Huế 2004)

    Chuyến bay của hãng Turkish Airlines đáp xuống phi trường Tân Sơn Nhất lúc 16:26 giờ ngày 12.08.2018, rất may mắn là không phải chờ lâu qua cổng Hải quan và nhận hành lý nên vợ chồng chúng tôi được các em nhanh chóng đón về nhà ở quận 6 và đã có mặt ở bệnh viện Nguyễn Trãi thăm người bệnh khoảng sau 18:30 giờ cùng ngày. Nếu so với những chuyến về thăm nhà nhiều năm trước thường là mùa hè, thì chuyến đi này rơi vào gần giữa tháng 8 với nhiều căng thẳng về sức khỏe của hai bà mẹ nên không thể đặt vé trước, vì ngày 01.08 tôi có hẹn ở bệnh viện Salzburg để phẫu thuật mắt và quan trọng nhất là me tôi (mẹ vợ, 86 tuổi) đã nhập viện trở lại hôm 24.06 với nhiều lo lắng vì bệnh tình không được tốt lắm, theo cách nói của gia đình bên nhà để trấn an những người ở xa. Do đó vợ tôi hằng ngày đều liên lạc thường xuyên để có thể bay về Sài gòn bất cứ lúc nào nếu nhận được tin xấu.

    Cũng may là hơn hai tháng trôi qua sức khỏe của me tôi có phần thuyên giảm nhưng chẳng khá hơn, dầu sao thì cũng đã yên tâm khi ngày hẹn 01.08 đã đến và ca phẫu thuật mắt vừa xong thì ngay tối hôm đó, con tôi đã đặt được hai vé của hãng Turkish Airlines, sẽ cất cánh từ Vienna ngày 11.08, đến Sài Gòn buổi chiều ngày hôm sau nên vừa đủ thì giờ để thăm mẹ và cũng là bà ngoại của các cháu ở nước ngoài không về được đang nằm điều trị trên giường bệnh. Thấy me nằm yên lặng không nhận ra con từ xa về trông thật đau lòng. Từ thuốc men, ăn uống đều có bác sĩ, y tá cùng các con trợ giúp và thay nhau túc trực ngày đêm tính đến nay trong hai lần nhập viện đã tròn ba tháng. Mới cách đây đúng ba năm, vợ chồng tôi cùng với Thúy, cô em vợ từ Houston về và con cháu trong nhà đã gọi xe cấp đưa me vô bệnh viện Nguyễn Trãi một lần vào ngày 30.07.2015, và đây là lần thứ hai sau một thời gian tạm ổn thì nay cơn đau đã trở lại nên sẽ được điều trị lâu hơn theo sự chẩn đoán của bác sĩ. Vợ chồng chúng tôi tuy chậm trễ nhưng vẫn còn kịp, nhất là vợ và hai cô em gái từ Houston cũng đã về, có thời gian cùng nhau chăm sóc mẹ già.

  Me Tôi (Sài Gòn 1999) 

    Tôi quen biết gia đình bên vợ qua một người bạn từ đầu năm 1976, ba me vợ tôi hồi đó còn trẻ lắm so với tuổi tác nên chúng tôi gọi nhau là anh em. Anh cũng là người Huế, chị quê ở Quảng Nam về làm dâu làng Truồi, Phú Lộc, cách Huế ba mươi cây số, sinh hạ được mười người con, năm trai năm gái. Sau một thời gian đến chơi và thăm viếng như một người khách rồi thân tình như người trong gia đình. Thời gian đó tôi là gã độc thân xa nhà lỡ vận, thỉnh thoảng những lần đi chơi về khuya vì nhà ở Tân Việt (đối diện trại Hoàng Hoa Thám) xa nên ghé anh chị ở lại qua đêm. Hai anh em ngủ ở phòng sau trên lầu một, sáng sớm mở radio thật nhỏ nghe lén đài BBC Luân Đôn, và mười lần như một vào buổi sáng, lúc nào chị cũng mua cho tôi một tô bún, một ly cà phê trước khi về nhà. Cùng năm đó Sương Mai, người con gái thứ hai của anh chị 20 tuổi, trước 1975 làm việc ở Cục Tâm Lý Chiến, Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị được ba năm thì Sài Gòn sụp đổ cùng lúc mất việc làm. Trong số anh em trong nhà thì Sương Mai không ham vui tụ tập bè bạn, ít ra đường, giúp mẹ việc nhà, thích đọc truyện, hát hay, sau nữa là rất hiếu thảo với cha mẹ.

    Mùa xuân năm 1977 Sương Mai lên bến xe Ngã Bảy tiễn tôi về Huế, mở đầu một chuyện tình được hai bên gia đình công nhận và lễ Thành Hôn có mạ tôi ngoài Huế vô tham dự, được tổ chức vào dịp Giáng Sinh 25.12.1977. Khi chúng tôi chuyển về nhà mới ở Phú Nhuận, chỉ cách nhà me chừng trăm mét thì danh tính những đứa con của ba me được nối dài thêm khi vài đứa em tôi từ Huế vào Sài Gòn để học hành hay tìm việc làm đều được ba me thương mến, đùm bọc và xem như những người con của mình, trong đó có người em thứ năm tên Khánh, từ đó tới nay vẫn thường xuyên lui tới thăm viếng hay khi me đau yếu đều có mặt để cùng lo lắng không khác gì con ruột suốt ba mươi năm qua từ khi tôi ra nước ngoài năm 1987. Sở dĩ tôi dông dài như thế là để nói lên một điều: me tôi là một người mẹ có trái tim nhân hậu, bao dung và rộng rãi nên dù bao năm cách trở tôi vẫn thương kính như mạ tôi ở Huế. Đó là hai người mẹ của đời tôi vậy.

    Tôi chỉ có được bốn buổi chiều vào bệnh viện thăm me trước khi về Huế trưa ngày 16.08.2018. Nhà trông vắng vẻ, chỉ có Việt ở nhà. Cửa phòng mạ hé mở nhưng không nhận ra con khi tôi đến gần. Như để nhìn cho rõ, mạ đưa một bàn tay che mắt nhìn tôi chừng vài giây:-Ai rứa? -Dạ con, Long. Mạ hỏi lại:-Ai? Việt đứng gần la lớn vì mạ bị lãng tai:-Anh Long! Lần này mạ nghe được, thân thể mạ yếu đuối nhưng đôi tay mạnh mẽ ôm chặt đứa con trai và khóc lớn ngon lành như chưa từng thấy. Tôi ôm mái đầu bạc sợi ngắn sợi dài rồi lần xuống đôi vai gầy guộc thảm thương. Mạ ốm nhiều, đượm nét buồn. Có ai biết trời Huế đang nắng nhưng mẹ con tôi ngập giữa cơn mưa tháng tám?

    Tôi dìu mạ ra ngồi ở phòng khách rồi cùng em trai soạn hoa quả và vài hộp bánh mang từ Áo về đặt trên bàn thờ. Ba tôi mất ở tuổi 71, vậy là đã hai mươi hai năm qua rồi. Mai đây khi mạ ra đi, chẳng biết mắt ba còn đủ sáng để nhận ra người bạn đời trẻ đẹp năm xưa, hay chỉ đứng trông theo cuối nẻo đường tình ngàn thu vĩnh biệt?

    Tôi trở lại ngồi bên mạ, khác những năm trước về thăm, lần này mạ chẳng thích gì nữa, kể cả những tờ Euro còn mới tinh như mỗi lần thích đếm, lật qua lật lại nhìn tới nhìn lui, nhưng giờ chẳng thiết tha: -'Mạ có ăn xài chi mô mà con lo'. Tôi lấy cuốn Album ra tìm hình cho mạ coi, mạ vẫn còn nhớ con dâu, nhớ hai đứa cháu gái sinh ở Sài Gòn, nhưng đến đứa cháu trai út sinh bên Áo nay đã hai mươi ba tuổi thì mạ xem hơi lâu rồi mỉm miệng cười:-Đẹp trai hí.

    Thấy mẹ vui tôi mở túi xách lấy một gói quà nhỏ như bao thư viết độc nhất một chữ hoa: MẠ. Mạ nhìn tôi rồi mở gói quà, mắt mạ như sáng lên khi thấy hình người mẹ bồng con, tôi chỉ vào hình người mẹ thì mạ trả lời -Mạ, tôi chỉ vào hình baby thì mạ nói lớn: -Sĩ Long. Tôi vui quá kéo ngón tay xuống hàng dưới cùng, mạ đọc nhanh mà không suy nghĩ: -Mẹ Hiền. 
    Tôi ôm mạ nghẹn ngào nước mắt. Nhớ khi lên máy bay từ Vienna đến Istanbul rồi Sài Gòn ra Huế, tôi không nghĩ và chờ đợi điều gì khác ngoài giây phút hạnh phúc này.

NSL 

Thành Nội, Huế - 27.08.2018                   

NỔI TRÔI

Trời cho em đẹp nụ cười

Mẹ cho em một dáng người mảnh mai

Anh cho em ngón tay dài

Ngón thương ngón nhớ ngón cài trâm yêu.

Chân thon bước nhỏ giận chiều

Gót son thiếu nữ ít nhiều vu vơ

Tóc huyền từng sợi ngây thơ

Nương đôi vai nhỏ lững lờ chảy xuôi.

Mắt xanh chứa cả bầu trời

Đôi mi cong vút dệt lời thiết tha

Môi em ươn ướt mặn mà

Chưa hôn đã cảm hương pha dịu vừa. 

Dại khờ là những ngày xưa

Theo em từ thuở còn chưa biết gì

Mê say từ bước chân đi

Từ hơi em thở từ mi em buồn.

Bao ngày đếm áng mây buông

Cây si trổ lá giữa luồng bão rơi

Yêu em mười mấy năm rồi

Mà nay vẫn mãi nổi trôi thế này !

NGUYỄN SĨ LONG

09.07.1989

THI TẬP MẸ HIỀN

LỜI TÁC GIẢ

    Tính đến ngày 01.07.2018, trang Blog NSL tròn hai tuổi với trên 70 bài viết gồm các thể loại : văn (truyện, bút ký) và thơ như là dấu tích thời gian được góp nhặt trong hơn 40 năm trên từng chặng đường buồn vui từ quê nhà cho đến hải ngoại. 

    Trong hầu hết những bài thơ cũ thì Mẹ Hiền là bài  được độc giả đọc nhiều nhất trong 7 tháng vừa qua. Đó cũng là một trong những lý do để tác giả chọn đặt tên cho tác phẩm đầu tay vừa mới hoàn thành, nay giới thiệu cùng độc giả xa gần.

    Xin gởi đến bạn đọc bài ‘Lời Ngỏ' để có chút khái niệm về nội dung thi tập Mẹ Hiền, Trằm Sen xuất bản, tháng 6.2018 tại Áo.

LỜI NGỎ

    Thời gian sẽ không còn bao lâu nữa khi tuổi mẹ đã cận kề 90, như nhắc nhở về tâm nguyện từ thuở nào là những năm tháng cuối đời mẹ, tôi sẽ thực hiện một tác phẩm văn nghệ đầu tay như là món quà để dâng tặng và tri ân. Nhớ từ thuở xưa lên năm lên mười khi chiến tranh chưa đến miền quê hiền hòa, tôi đã có những tháng ngày sống thật êm đềm bên mẹ, được nghe những lời ru con tha thiết ngọt ngào hay những câu thơ mẹ ngâm nga khi ngồi đan áo vào mỗi đông về. Phải chăng những ca từ và sự rung động ấy đã được chuyên chở trong những lần mẹ dắt con tìm hầm trú ẩn, hay trên chuyến tàu ly hương thì đứa con tha phương mới khai mở niềm cảm xúc qua thi ca mà mẹ đã trao tặng cho con từ thuở ấu thời.   

    Chính vì vậy mà sau bao lần lỡ hẹn, mùa hè năm nay thi tập Mẹ Hiền như đã thuận duyên để ra đời, gồm những bài thơ được viết từ những năm còn ‘thơ dại’ lúc rời ghế nhà trường cho đến khi bước vào đời mà tính đến nay đã trên bốn mươi năm, biết bao thăng trầm buồn vui qua mỗi chặng đường, mà chặng đầu tiên vào mùa đông 1974 khi xa Huế đã ít nhiều mang theo kỷ niệm về câu chuyện tình lúc tuổi ngoài đôi mươi:

'Em đi chiều ấy buồn nhan sắc

Chôn kín ngày thơ lệ hai hàng

Nhớ nhau sóng vỗ gào tóc bạc

Trùng dương xanh thẳm nhuộm màu tang’.

(Tình Đầu - Sài Gòn, 9.1976, không có trong thi tập)

    Nếu chín năm sống ở Huế là thiên đường của tuổi học trò thì Sài Gòn là nơi thử thách bước thành công tương lai. Tiếc thay là mộng ước đẹp như chân trời buổi sớm mai đã tan theo mây khói trước những tang thương của thời cuộc đổi thay, thì chuyện buồn vui cũng dần phôi pha theo cơn lũ thời gian để có một lần khi trở lại Huế trong dịp Tết Xuân Đinh Tỵ, nhìn nhánh mai vàng trong cơn mưa phùn giữa một mùa xuân kém tươi mà nhớ người thương ở Sài Gòn trong giây phút tiễn đưa:

‘Ta nhớ tóc em cũng xuân này

Xõa xuống ngang vai má hây hây

Tiễn đưa lòng rộn mà không nói

Mắt mãi u buồn nghĩ chi đây ?’

(Mưa Xuân - Huế, 1977)

    Mưa Xuân là bài mở đầu trong thi tập. Ngoài bảy bài về Mẹ, phần còn lại hầu hết là những bài thơ tình đã thủy chung cùng với tác giả qua các nẻo đường quê hương đất nước, từ Nam ra Trung hay lạc bước xuôi về Miền Tây để rồi một sớm mai thức dậy thấy mình phiêu diêu giữa hàng dừa xanh, nghe tiếng sóng rì rào bên cuộc đời nổi trôi trên quê người trước bao cảnh hợp tan tan hợp như hình bóng giai nhân thấp thoáng đó đây trên đường đời phiêu bạt:

‘Anh đứng bên này của ước mơ

Vòng tay khép lại tháng năm chờ

Biển xa lồng lộng chim bay mãi

Anh vẫn yêu hoài một dáng thơ’.

(Giữa Đời Anh - Palawan, 12.1988)

    Từ đây thơ là những đêm trăng cô quạnh nghe biển ru hời, là tháng ngày dài thấp thỏm trong trại Tỵ Nạn mong ngóng tin nhà, là ly cà phê cùng bằng hữu kết đơm tình nghĩa khó quên. Hay khi không còn nghe tiếng sóng vỗ về thì những đêm nằm viện thao thức mà nhớ những lần chia tay trong nước mắt. Rồi mùa đông sang tuyết rơi ngập lòng, thơ vẫn ấm áp nhẹ nhàng như dòng suối tắm mát tâm hồn, không ai oán sầu muộn hay buồn chán trách móc cuộc đời. Luôn mang đến cho người đọc những thiết tha và thi vị cuộc sống, như tình mẹ và tình yêu đôi lứa vẫn luôn hiện hữu thì cũng đến lúc thơ nở nụ cười hạnh phúc vào những ngày đầu xuân 1991 trên quê hương mới, dù không mai vàng đua nở nhưng vẫn trọn vẹn một lòng chờ mong ngày sum họp:

‘Mùa xuân đưa em đến nơi đây

Như cánh chim xa trở lại bầy

Bao năm còn đó vòng tay mở

Chào đón em về trong ngất ngây’.

(Ngôn Ngữ Mùa Xuân - 2.1991)

    Thi tập Mẹ Hiền được xem như là một món quà văn nghệ với 55 bài thơ, 162 trang được in trên khổ 10,5 cm x 15,0 cm với 36 tấm ảnh màu. Sách được trình bày trang nhã, vừa một bàn tay nên rất gọn nhẹ, dễ mang theo và có thể đọc ở bất cứ nơi đâu: trong lớp học, trên xe buýt hay vào những dịp nghỉ hè. Bạn đọc sẽ tìm thấy trên từng trang thơ chan chứa ân tình, nồng nàn và bền bỉ như tiếng sóng xa đưa vẫn ngàn năm thầm thì mời gọi…  

NGUYỄN SĨ LONG

Salzburg, 06.06.2018

E-mail : silong@gmx.net

            Bìa Sau           

SÀI GÒN, BẢN TÌNH CA MUÔN ĐỜI

  Nhà Thờ Đức Bà

Trong khóe mắt em mang dòng lệ úa

Khóc Sài Gòn dang dở khúc tình ca

Bao ngày chia ly xuân đợi đông chờ

Lòng vẫn nắng rực lên ngàn ngọn lửa.

Có bao giờ anh quên người ở lại

Dẫu trăm năm hương phấn có tàn phai

Anh vẫn viết vần thơ buồn vời vợi

Là tình ca anh vẫn hát muôn đời.

Từng tháng mất nhau từng ngày vọng lại

Nhớ hoài hàng cây góc phố trưa nồng

Những ngày ly hương mơ thấy trời hồng

Ai tấu khúc nghê thường thương đau.

Bên khóe mắt xanh còn dòng lệ thắm

Xót thương ai phiêu lãng hát tình xa

Bao ngày ru em tay đợi môi chờ

Tình vẫn cháy rực lên ngàn ngọn lửa.

Chẳng bao giờ anh quên người vợ trẻ

Dẫu ngàn năm tay gối áo mòn hơi

Anh viết nốt bài thơ và chờ đợi

Sài gòn xa anh vẫn nhớ muôn đời.

Từng tháng mất nhau thương đàn trẻ dại

Nhớ hoài hàm răng chúm chím xinh cười
Những ngày xa con đời thiếu mặn nồng

Đêm nhức nhối trăng tàn bên song.

NGUYỄN SĨ LONG